zaterdag 18 december, 20.25 uur, VPRO, NPO 2

Op 16 december werd Adriaan van Dis 75 jaar. Een uitgelezen gelegenheid om het leven van de schrijver te portretteren in een documentaire, vond tv-maker Coen Verbraak. Eerder portretteerde hij voor de VPRO Wim de Bie en Kees van Kooten. In Adriaan van Dis, een wanhopig optimist bezoeken Van Dis en Verbraak mensen en plekken die een belangrijke rol speelden in Van Dis’ leven. Op deze manier krijgt de kijker een niet eerder vertoond beeld van wie Van Dis nu eigenlijk echt is en wat hem drijft.

Van Dis komt ze af en toe nog tegen. Mensen die hem op straat enthousiast aanspreken over zijn boekenprogramma; ‘Echt mijnheer van Dis, mijn vrouw en ik kijken elke zondag.’ Het zegt veel over Adriaan van Dis dat hij zo’n indruk op de kijker wist te maken dat ze ervan uit gaan dat het programma nog steeds bestaat. Van Dis presenteerde spraakmakende VPRO reisseries als Van Dis in Afrika en Van Dis in Indonesië en was altijd een veelgevraagde gast in programma’s als De Wereld Draait Door. Bovendien is hij al veertig jaar een succesvol auteur, van boeken als Indische Duinen, Familieziek en Klifi.

In de documentaire neemt Van Dis de kijker mee terug naar Parijs, zijn tweede thuis. Daar ontmoet hij een vriend en de ooit verbannen Zuid-Afrikaanse schrijver Breyten Breytenbach, in wiens voetsporen Van Dis zich inzette tegen de apartheid in Zuid-Afrika. Met Ellen Jens (regisseur van zijn boekenprogramma) staat hij uitvoerig stil bij de charme dan wel de onuitstaanbaarheid van schrijvers als Umberto Eco, V.S. Naipaul, W.F. Hermans en Willem Oltmans. Hij praat met leeftijdgenoot Geert Mak en uitgever Tilly Hermans. Maar Van Dis ontmoet ook schoolkinderen die hem het hemd van het lijf vragen over zijn werk. Uiteindelijk komt alles samen in Bergen aan Zee, waar nog steeds het migrantenhuis staat waar hij zijn jeugd doorbracht, maar waar hij ook zijn laatste rustplaats alvast uitgekozen heeft.

Adriaan van Dis, een wanhopig optimist (55 min), zaterdag 18 december, 20.25 uur, VPRO, NPO 2

www.vpro.nl/adriaanvandis