Deze week een mini-podcast over Willem Bilderdijk’s fabel “De waarheid en Ezopus”.

Willem Bilderdijk schreef “De waarheid en Ezopus” tijdens een moeilijke periode in zijn leven. In 1795, vanwege zijn felle oranjegezindheid, vluchtte hij naar Engeland, waar hij zijn vrouw Catharina Rebecca achterliet. Terwijl hij in Londen verbleef, ontmoette hij de jonge dichteres Katharina Wilhelmina Schweickhardt en werd verliefd op haar. Hij vond haar een betere match dan zijn eigen vrouw en besloot met haar in Brunswijk te gaan wonen, ondanks de bezwaren van haar ouders. Terwijl Katharina zwanger raakte, probeerde Willem zijn levensonderhoud te verdienen door les te geven en donaties te ontvangen, waaronder van de voormalige stadhouder Willem V. Dankzij zijn vele fans in de Republiek en ondersteuning van dichters als Johannes Kinker, lukte het hem in 1799 om een tweedelige “Mengelpoëzy” uit te geven bij de weduwe Doll in Amsterdam. “De waarheid en Ezopus” maakte deel uit van deze verzameling.

In de 19e eeuw werd Willem Bilderdijk gezien als een van de grootste dichters in de Nederlandse taal, maar zijn polariserende gedachtegoed en standpunten zorgden ervoor dat weinig van zijn gedichten openbaar gereciteerd werden. Naast “De Vloek”, ook uit “Mengelpoëzy”, werd “De waarheid en Ezopus” echter nog wel eens voorgedragen, waarschijnlijk vanwege hun apolitieke karakter. Op 17 maart 1819 bijvoorbeeld, heeft meneer Palier dit gedicht voorgedragen bij het genootschap Diligentia Omnia en zijn er vermeldingen te vinden in het tijdschrift “De rederijker” en diverse bloemlezingen, gebruikt voor voordrachten.

“Er is kermis in een boerengehucht. Er zijn diverse nepacts en een nepdokter die hun kunsten laten zien. “De waarheid” wil ook meedoen en laat mensen in een spiegel hun ware aard zien, maar daar zitten ze niet echt op te wachten. De gebochelde Ezopus weet raad en door middel van fabels laten de mensen de ware aard van hun buren zien in dierenvorm en iedereen lacht en is tevreden. Men wil wel de waarheid zien, maar liefst niet de eigen en niet direct terug in het gezicht.

Om dit gedicht te begrijpen is het belangrijk om te weten dat:

• Ezopus, de gebochelde, een bekende Griekse fabeldichter is die verhalen heeft geschreven over onder andere de raaf, de vos, de krekel en de mieren.
• Mazion was een bekende circusfamilie uit de 18e eeuw die vooral koorddansen uitvoerde.
• Glas wordt hier gebruikt als synoniem voor spiegel.