Tijs Goldschmidt (1953) heeft gisteren de P.C. Hooft-prijs 2023 voor beschouwend proza ontvangen tijdens een feestelijke bijeenkomst, georganiseerd door het Literatuurmuseum in Den Haag. Volgens de jury is hij ‘een essayist pur sang. Hij schrijft nooit zomaar een populair-wetenschappelijke verhandeling, hij bedrijft literatuur.’  

De P.C. Hooft-prijs 2023 is toegekend op voordracht van een jury bestaande uit Sinan Çankaya, Maxim Februari, Mirjam van Hengel (voorzitter), Daniël Rovers en Sana Valiulina. In het juryrapport zijn zij lovend over Goldschmidts manier van formuleren. Hij formuleert elegant en bedachtzaam, is een meester van de lichte ironie en zijn formuleringen zijn helder belijnd, zichtbaar zorgvuldig gecomponeerd en van een soepele talige muzikaliteit. Als essayist is hij een verteller die weet dat de inhoud en vorm hand in hand gaan en hij is een meester in het verschuiven van accenten, het leggen van onverwachte relaties en het opkloppen van sleetse verbanden. Daarnaast omschrijven de juryleden zijn oeuvre als buitengewoon divers. Essays, beschouwingen bij foto’s, brieven (‘vingeroefeningen voor de essayist’), een non-fictieboek dat leest als een avonturenroman. Welke vorm hij ook kiest, hij stelt consequent de vraag welke inzichten biologische en evolutionaire processen ons opleveren. 

“Asante kushukuru”, aldus Goldschmidt in zijn dankwoord. “Als Tanzanianen ergens voor worden bedankt, is de kans groot dat ze antwoorden met deze woorden. Dit betekent bedankt voor het bedanken. (…) Ik zie de toekenning van de P.C. Hooft-prijs als een grote erkenning voor mijn werk. Tegelijkertijd ervoer ik het juryrapport, waaruit blijkt dat de juryleden mijn werk zorgvuldiger en met meer inzicht lazen dan ik het zelf ooit deed, als een vorm van bedanken. Er staat allerlei scherpzinnigs in over mijn belangstelling voor biodiversiteit, ecosystemen, natuurbescherming, beeldende kunst, iconoclasme, dans, poëzie, en een stille emotie als schaamte, maar vooral over de manier waarop ik over die onderwerpen schreef. Ik las van alles dat ik zelf nooit had bedacht. Asante kushukuru.”  

Over de P.C. Hooft-prijs 

De P.C. Hooft-prijs bestaat sinds 1947, het jaar waarin de driehonderdste sterfdag van Pieter Corneliszoon Hooft werd herdacht. De prestigieuze oeuvreprijs wordt jaarlijks toegekend aan Nederlandse schrijvers voor een telkens wisselend genre: verhalend proza, beschouwend proza en poëzie. Eerdere laureaten in de categorie beschouwend proza zijn onder anderen Maxim Februari (2020), Bas Heijne (2017), Willem Jan Otten (2014), Gerrit Komrij (1993) en Hugo Brandt Corstius (1987). Aan de prijs is een bedrag verbonden van € 60.000. Het Literatuurmuseum organiseert de toekenning en uitreiking van de prijs.