Zo Dus: Een voorstelling over de rijkdom van taal voor de middelbare school

Waar denk jij aan bij het woord “ontbijt”? Is dat een croissantje en een beker melk met cacao erop, een kom yoghurt met muesli? Of misschien nog iets anders? Deze en andere vragen over taal komen langs in Zo Dus: een eenmanstoneelvoorstelling door schrijver en performer Koen Frijns. In ca. 25 minuten vertelt Frijns over zijn gevoelens voor Sytske, een neerlandica met wie hij afspreekt in de boekhandel, en die zijn blik op taal volledig op zijn kop zet. Waar hij eerst nog zeker dacht te weten dat zíjn interpretatie van woorden de enige juiste was, gaat hij nu plots aan alles twijfelen, vooral als hij er in een poging Sytske te versieren achter komt dat nectarines en pruimen niet hetzelfde fruit zijn. In een duizelingwekkende, met Brabants dialect doorspekte monoloog laat Frijns de kijker ervaren hoe ons taalgebruik onze blik op de werkelijkheid kleurt, en pleit hij ervoor om te “ont-snappen” aan onze vastomlijnde interpretaties: we moeten ze leren ze niet meer te snappen. Taal kan soms “vaag” zijn, stelt Frijns, maar het is “gaver dan vaag”.

De komende maanden trekt Frijns langs verschillende middelbare scholen in Gelderland, Limburg en Noord-Brabant, waar hij de voorstelling speelt voor leerlingen in 4 en 5 VWO. Gespreksleider en theatermaker Julia van der Pas gaat vervolgens in gesprek met de leerlingen. Hoe bewust zijn zij zich van de macht van taal? Gebruiken zij taal allemaal op dezelfde manier? En wat zegt hun taalgebruik over hun blik op de wereld? Bovendien is er speciaal lesmateriaal ontwikkeld, dat leraren Nederlands in staat stelt zowel voor als na de voorstelling aandacht te besteden aan deze thematiek.

Het project is het resultaat van een samenwerking tussen de opleiding Nederlandse Taal en Cultuur aan de Radboud Universiteit in Nijmegen, Wintertuin en Het Zuidelijk Toneel. Aan de totstandkoming van zowel de voorstelling als het lesmateriaal hebben meerdere mensen meegewerkt, onder wie medewerkers en studenten van de Radboud Universiteit en leraren en leerlingen van verschillende middelbare scholen in Nijmegen. Het geheel is grotendeels gefinancierd vanuit de Neerlandistiekgelden, die door de overheid beschikbaar zijn gesteld ter promotie van de neerlandistiek.