Symposium donderdag 13 juni 2024, Vrije Universiteit
(Organisatie Jacqueline Bel, Jaap Grave en Nicky Lagerweij)

Het werk van Multatuli wordt doorgaans vooral bestudeerd op de aspecten van koloniale problematiek, gelijke behandeling, mensenrechten of vrouwenemancipatie. Een aspect dat tot nu onderbelicht is gebleven, is de rol en representatie van het dier in het werk van deze auteur. Neem het Pak van Sjaalman uit Max Havelaar (1860) met titels als: ‘Over de wapenen der zwakkere diersoorten’, ‘Over de wormen in de sagopalm’, ‘Over de onzedelykheid van het hengelen’ en ‘Over witte mieren’. Of neem de invoelende beschrijving van de buffel die Saïdjah beschermde tegen de tijger. Mogelijk zit er ook meer achter de passage waarin juffrouw Laps uit Woutertje Pieterse ‘een zoogdier’ wordt genoemd?

De laatste jaren is er in de Literatuurwetenschap, Filosofie en Cultural Studies een toenemende belangstelling voor de relatie tussen de mens en zijn natuurlijke omgeving. Dieren maken daar onlosmakelijk deel van uit. Ze zijn voor velen het meest frequente contactpunt met de natuur: van boerderij- tot huisdieren, van het vlees op ons bord tot ongedierte. Denk bijvoorbeeld de opkomst van de Animal Studies. Ook de literatuur is bij uitstek de plek om te onderzoeken hoe onze relatie tot dieren in elkaar steekt, niet alleen in de huidige tijd, maar ook in het verleden.

Tijdens dit symposium Buffels, tijgers en witte mieren streven we ernaar in kaart te brengen hoe Multatuli dacht over dieren. Met vragen als: hoe veranderde het denken in de negentiende eeuw in het kader van het ontstaan van de evolutietheorie van biologen als Charles Darwin en Alfred Russell Wallace? Is dat terug te zien in het werk van Multatuli? Hoe representeert hij dieren in zijn romans, Ideën en brieven? Hoe dacht hij bijvoorbeeld over de jacht? Wijken zijn ideeën af van die van tijdgenoten? En in hoeverre staan Multatuli’s opvattingen hierover in verband met zijn ideeën over het kolonialisme?

Tijdens het symposium worden lezingen gehouden van 20 minuten gevolgd door discussie. Wij willen met dit symposium interdisciplinaire gesprekken en samenwerking stimuleren. Naast bijdragen vanuit de letterkunde, verwelkomen wij dan ook sprekers met een achtergrond in de Filosofie, Taalkunde, Geschiedenis, Animal Studies, Environmental Humanities, of andere al dan niet geesteswetenschappelijke disciplines. Het streven is een selectie van de lezingen te publiceren.

Als sprekers verwelkomen wij alvast Dik van der Meulen, Elsbeth Etty, Marc van Oostendorp (Radboud Universiteit), Sven Vitse (Universiteit Utrecht), Jaap Grave (Vrije Universiteit Amsterdam) en Jacqueline Bel (Vrije Universiteit Amsterdam)

Aanmelden voor een lezing kan via een abstract van 300 woorden. Graag voor 15 maart 2024 insturen naar Nicky Lagerweij (n.y.lagerweij@student.vu.nl).