Internationale Vrouwendag is voor het Literatuurmuseum een uitgelezen moment om een nieuw kunstwerk te presenteren: Het Conversatiestuk. Renske van Enckevort portretteerde Hanna Bervoets, Maartje Wortel, Niña Weijers, Nina Polak, Marjolijn van Heemstra, Lieke Marsman, Ellen Deckwitz, Maurits de Bruijn en Alma Mathijsen. Deze vriendengroep maakt deel uit van een literaire generatie waarin vrouwelijke auteurs, meer dan voorheen, op de voorgrond treden. “Geen tegengeluid, maar een nieuwe realiteit”, aldus de kunstenaar. Op 8 maart lanceert het museum ook een online én een fysieke expositie over vrouwelijke auteurs en de P.C. Hooft-prijs. Sinds 1947 is deze prijs 73 keer toegekend, waarvan slechts 13 keer aan een vrouw. De ondervertegenwoordiging van vrouwen vormt het uitgangspunt van deze exposities waarin een aantal overleden vrouwelijke auteurs wordt uitgelicht die de prijs volgens een onafhankelijke jury wél hadden verdiend.

Het Conversatiestuk

Beeldend kunstenaar Renske van Enckevort (1985) werkt meestal op groot formaat. Dat geldt ook voor Het Conversatiestuk. Op een doek van 2,30 bij 1,90 meter zijn de negen schrijvers herkenbaar vastgelegd, in een vervreemdend kleurenpalet. De geportretteerden debuteerden allemaal in dit millennium en laten een nieuw geluid horen. Ze schrijven vanuit de overtuiging dat de mens niet als individu bestaat, maar gevormd wordt in relatie tot de omgeving: maatschappij, media, technologie en andere schrijvers; in sommige gevallen duiken ze zelfs als personage op in elkaars werk. De nadruk ligt in dit schilderij niet op de afzonderlijke individuen, maar op het gezamenlijke gesprek. 

Van Enckevort maakte Het Conversatiestuk in opdracht van het Literatuurmuseum, dat een moderne en vrouwelijke tegenhanger wilde hebben van het in 2019 aangekochte schilderij De Herenclub van Kik Zeiler, met Harry Mulisch als stralend middelpunt. Een ‘Damesclub’ met een middelpunt is het niet geworden, maar een weergave van een vriendenkring die verder reikt dan de fysieke begrenzing van het doek. Een groep die middenin de samenleving staat en geen enkel gespreksonderwerp schuwt. Beide groepsportretten horen in de traditie van Conversatiestukken; informele groepsportretten die in de zeventiende eeuw in de Lage Landen zijn ontstaan.

Expo: Wel verdiend, niet ontvangen

Vanaf 8 maart is zowel de online als de fysieke expositie Wel verdiend, niet ontvangen te bezoeken. Met deze tentoonstelling wil het museum aanzetten tot reflectie en discussie over het feit dat vrouwen ondervertegenwoordigd zijn bij literaire prijzen, én vooral de oeuvres van enkele vrouwelijke auteurs in de spotlight zetten. Een onafhankelijke jury – bestaande uit Karin Amatmoekrim, Jacqueline Bel, Yra van Dijk, Jos Joosten en Mathijs Sanders – heeft een overzicht samengesteld van 33 overleden schrijfsters die deze prestigieuze prijs verdiend, maar niet ontvangen hebben.