Deze maand komen er twintig werken van de befaamde dichteres Henriette Roland Holst-van der Schalk (1869-1952) online in de DBNL, echter vooral essay, studies en opstellen en minder poëzie en proza. Onder andere haar studie Socialisme en literatuur komt beschikbaar, voor het eerst verschenen in 1899. Roland Holst, zelf prominent voorvechtster van de socialistische en communistische zaak, onderzoekt in dit boek de verhouding tussen de socialistische leer en literatuur en bepleit een letterkunde die ook de arbeidersklasse op natuurlijke wijze bereikt.

Roland Holst-van der Schalk wijdde ook een aantal beschouwingen aan de rol van de vrouw in de maatschappij en in de socialistische klassenstrijd, zoals De maatschappelijke ontwikkeling en de bevrijding der vrouw uit 1914, een uitgegeven rede waarin zij de volgens haar noodzakelijke eenheid van de socialistische en de vrouwenstrijd bepleitte. Zij stelde hierin onder meer: ‘Vele vrouwen uit de burgerlijke klasse zien dit niet in, zij kunnen niet gelooven, dat slechts in en door het socialisme de bevrijding der vrouw komen zal, zij kunnen dat niet, omdat feitelijk ook al weten zij het zelf niet —de klasse-gevoelens, de klasse-vooroordeelen, sterker in hen zijn dan de sexe-gevoelens, die hen zouden moeten samenbrengen met de vrouwen der proletarische klasse; zij kunnen dat niet, omdat de vrouw in de socialistische maatschappij wel bevrijd zal worden van haar banden als vrouw, maar tevens de vrouw der bezittende klasse haar klasse-voorrechten zal verliezen, zal ophouden als bevoorrecht klassewezen te bestaan.’

Ook haar eerdere publicaties over de vrouwenzaak komen nu beschikbaar, zoals Een woord aan de vrouwen der arbeidende klasse naar aanleiding der nat. tentoonstelling van vrouwen-arbeid (1898) en De vrouw, de arbeidswetgeving en de sociaaldemokratie (1903). Verder ook titels als De socialistische opvoeding der jeugd (1907), De strijdmiddelen der sociale revolutie (1918) en de bloemlezingen Portretten en verzen (1959) en Het leed der mensheid laat mij vaak niet slapen (1984).

Dan wat Vlaamse poëzie. In 1677 zette de Hasseltse Christina van Os haar stad in de kijker met haar Hasselts maagden-rijm. Bestaande in geestelijke meditatien &c. op sangs-wijse. De bundel bevat vooral religieuze liederen, maar ook enkele gelegenheidsgedichten over de oorlog tegen Engeland en enkele gericht tot familie en vrienden. Een van haar vriendinnen was trouwens geen onbekende, maar de Amsterdamse dichteres Cornelia van der Veer. Zij heeft zich naar eigen zeggen door de gedichten van Van Os laten inspireren.

Ook uit Vlaanderen: de eerste drie jaargangen van de Nieuwe Reeks van De Vlaamse School, onder hoofdredactie van de bekende schrijver en dichter Pol de Mont. ‘Grondig hervormd, in handiger, meer prakties formaat, verrijkt met een gehele voorraad opzettelik voor haar getekende en gesneden kop- en eindstukken, versierde letters en wat dies meer’, schrijft het tijdschrift over kunst, cultuur, literatuur, en maatschappelijke ontwikkelingen. Zeker de Vlaamse taalstrijd komt veel aan bod.