Vormen van lezen

Universiteit Gent, 15-17 april 2026

Achter de verhalen is het tweejaarlijkse congres van de moderne Nederlandse letterkunde, dat in 2026 twintig jaar bestaat en al aan verschillende universiteiten van Nederland en Vlaanderen georganiseerd werd. Het congres verwelkomt bijdragen van onderzoekers op het brede gebied van de moderne Nederlandse letterkunde uit de hele wereld. Het verbindende thema van de editie die in 2026 in Gent plaatsvindt, is ‘vormen van lezen’.  

In de studie van de moderne Nederlandse literatuur is de lezer tegelijk alomtegenwoordig en vaag. Critici en onderzoekers verwijzen vaak en graag naar lezers. De opvattingen van lezers die ze daarbij hanteren, zijn divers. Nu eens gaat het om reële groepen lezers, bv. in onderzoek naar leesclubs of naar leesgewoonten van scholieren, dan weer gaat het om impliciete of hypothetische lezers die zich al dan niet inleven in personages, of ‘het sublieme’ ervaren door overweldigende beeldspraak in een gedicht. Sommige studies richten zich op institutionele praktijken van het lezen, andere mobiliseren theoretische tradities van het lezen, zoals close reading, distant reading, ideologiekritisch of symptomatisch lezen.  Die uiteenlopende invullingen van ‘de lezer’ en ’het lezen’ zijn wel eens onduidelijk gedefinieerd. Bovendien liggen er in studies uit de lezersgerichte literatuurwetenschap (receptie-esthetica, empirische en cognitieve literatuurstudie) nog veel onbenutte kansen voor neerlandistisch onderzoek.  

Achter de verhalen 2026 nodigt onderzoekers om lezersopvattingen te expliciteren en om te reflecteren over de rol van de lezer, de studie van het lezen en over vormen van lezen. Bijdragen kunnen bijvoorbeeld gaan over:     

• Nieuwe en oude vormen van lezen en interpreteren: close reading, distant reading, surface reading, slow reading, foreign reading, new formalism, reparative reading, diep lezen, digitaal lezen, tekstgenetisch lezen, biografisch lezen, samen lezen, …; 
• De verbeelding van lezers en het literaire lezen in literaire teksten (en andere cultuurvormen); 
• Cognitieve aspecten van het lezen; 
• Empirisch leesonderzoek in de neerlandistiek; 
• De sociologie en hermeneutiek van leesclubs; 
• De auteur, vertaler en editeur als lezer; 
• De plaats van de lezer in het literaire veld; 
• Lezen in meertalige en culturele contexten en het lezen van meertalige teksten; 
• Het literaire lezen in verschillende media; 
• Literatuur in het leesonderwijs; 
• Transculturele en transnationale aspecten van het lezen; 
• Parateksten als sturende elementen in de leeservaring; 
• Receptie en literatuurkritiek.

Voorstellen voor bijdragen omvatten de titel van de lezing en een samenvatting van max. 350 woorden. Lezingen duren twintig minuten. Het is ook mogelijk om een panel te organiseren met drie of vier lezingen. In dat geval bevat het voorstel de titel van het panel en een korte beschrijving voor zowel het geheel als de afzonderlijke lezingen (max. 1000 woorden voor het gehele panelvoorstel). De voorstellen dienen voor 31 augustus 2025 gestuurd te worden naar achterdeverhalen@ugent.be. 

Voor meer informatie, klik hier.

Organisatie: Lars Bernaerts, Jo De Brie, Saartje Gobyn, Lander Kesteloot, Bram Lambrecht, Lisa Libbrecht, Maxime Van Steen, Alexander Van de Sijpe en Yves T’Sjoen