Ik leerde Cor van Bree bijna twintig jaar geleden kennen; kort voor zijn heengaan belde hij me op en zei: “Jevgeni, toen wij elkaar leerden kennen, was ik nog een jonge man – ik was pas 72.” De twintig jaar die daarop volgden, verliepen in nauwe samenwerking met professor Van Bree. Ik ben vaak naar Leiden gereisd en logeerde zelfs bij hem thuis. Mijn familie is meerdere keren in Nederland geweest. We verbleven er langere tijd en werkten er, en Cor kwam ons geregeld bezoeken, hielp ons wennen aan het leven in Nederland. Ik durf Cor mijn leermeester te noemen, hoewel ik mijn proefschrift al had verdedigd vóór ik deze geweldige docent en geleerde ontmoette. Ik herinner me nog hoe Cor in Moskou kennismaakte met mijn mentor Marina Krasnoperova, en hoe hun vriendschap ontbloeide.

Van Bree is meerdere keren in Rusland geweest. Aan de universiteit waar ik nu doceer, gaf hij een lezing op uitnodiging van prof. Ekaterina Rachilina, en hij trad ook herhaaldelijk op aan de Lomonosov Universiteit, zowel in het Nederlands als in het Engels. Deze man heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van de Oost-Europese neerlandistiek na de Wende. Ik denk dat geen enkele Nederlandse neerlandicus in die tijd zoveel heeft betekend voor zijn Oost-Europese collega’s.

Hij noemde zichzelf weleens ‘een wandelend taallaboratorium’– je kon van hem leren terwijl je met hem sprak of wandelde. Hij had een buitengewoon groot netwerk – en dat waren niet zomaar contacten, maar echte vrienden – in Polen (vooral in Wrocław), in Tsjechië (Praag, Brno), in Servië (Belgrado) en in Rusland. Hij kwam vaak in Sint-Petersburg, maar hield vooral van Moskou. De dynamiek van die stad fascineerde hem. Blijkbaar hield Cor van grote steden, hoewel hij zelf in een klein dorpje bij Leiden woonde. Bovendien vonden zijn sociaal-religieuze opvattingen weerklank bij de Moskovieten. Hij hield van discussiëren, van gesprekken voeren met zijn Russische collega’s.

Zijn plotselinge heengaan is een groot verlies! Cor van Bree was een echte Europeaan, die begaan was met het lot van ons hele continent. Zulke mensen als hij zijn ware ambassadeurs van taal en cultuur.

Jevgeni Kazartsev, hoogleraar vergelijkende taal- en literatuurwetenschap aan HSE-Universiteit Moskou

Ook voor onze vakgoep Nederlands in St.Petersburg betekent het heengaan van Professor Cor van Bree een groot verlies. Hij heeft twee keer, in 2005 en 2016 onze stad bezocht om voor onze studenten Nederlands een aantal bijzonder inspirerende lezingen te houden voor onze studenten, o.a. ‘Taal en religie in Nederland’ en  ‘Nederlands tussen Duits en Engels’. Hoewel onze studenten in het dagelijks leven minder belangstelling voor de taalgeschiedenis hebben als voor de moderne taal, waren ze heel enthousiast, want Professor van Bree sprak over de taal als over een levend wezen. 

Natuurlijk maakte hij een grote indruk op ons als persoon. Tegenwoordig kom je zo’n beschaafd, vriendelijk en zelfs hoffelijk iemand bijna nooit tegen.

Zijn boeken die hij ons later per post stuurde, gebruiken we nu in de cursus ‘Geschiedenis van het Nederlands’. Op die manier maken ook latere generaties neerlandici in Rusland kennis met de resultaten van zijn onderzoek.

Voor mij persoonlijk was het heel belangrijk dat hij mij in april 2023 een mailtje stuurde als morele steun in een pijnlijke situatie. “Aan de keren dat ik in Sint Petersburg voor uw studenten mocht optreden, bewaar ik goede herinneringen”, schreef hij. 

Ook wij bewaren bijzonder goede herinneringen aan Professor van Bree en zijn hem bijzonder dankbaar voor wat hij voor onze vakgroep heeft gedaan.

Irina Michailova, hoogleraar Nederlandse Literatuur aan Statelijke Universiteit van St. Petersburg