Al aan het begin van de jaren negentig schreef mediawetenschapper Henry Jenkins over de invloed van het internet op onze omgang met reeds bestaande media zoals film, muziek en literatuur. De focus legde hij daarbij op de consument: wie nemen deze media tot zich en hoe worden zij daardoor beïnvloed? Het internet heeft gezorgd voor een toename van wat Jenkins ‘participatiecultuur’ heeft genoemd. Online laten mediaconsumenten zich bijvoorbeeld uit over de boeken die zij gelezen hebben en kunnen zij met elkaar in discussie gaan. Tegelijkertijd roepen nieuwe ontwikkelingen zoals AI vragen op over auteurschap en denken. In deze editie van Vooys worden de wisselwerking tussen internet en literatuur en de gevolgen daarvan onderzocht. De bijdragen getuigen van de talrijke verlangens en frustraties die het internet kan opwekken bij literatuurkenners. Hoewel er nog eindeloze voorbeelden online te vinden zijn, hopen wij de verschillende kanten van de kwestie ‘internet én literatuur’ te belichten.

Letterkundige Aafje de Roest focust zich in een verkennend essay op influencers die via hun foto’s en bijschriften een glamoureus beeld schetsen van leescultuur. Hoe doen deze it-girls dat en welke rol is weggelegd voor commercie, altruïsme en gender?

Literatuurwetenschapper Siebe Bluijs buigt zich over de neiging tot antropomorfisme van artificiële intelligentie. Bluijs betoogt dat de narratologie ingezet kan worden om dit te begrijpen. Daarnaast laat hij aan de hand van Ewout Kiefts roman De onvolmaakten (2020) zien dat AI er een andere blik op nahoudt ten opzichte van mensen.

Literatuurwetenschappers Lore De Greve en Gunther Martens bestuderen de verhouding tussen lezer-recensenten op online platformen zoals TikTok en traditionele literatuurcritici. De Greve en Martens stellen de indruk dat internetrecensies oppervlakkig zouden zijn aan de kaak door de beoordelingscriteria van recensies op BookTok te vergelijken met de juryrapporten van vier verschillende literaire prijzen.

Neerlandica Eva Keulen onderzoekt hoe Nederlandse uitgeverijen zichzelf presenteren op het sociale media platform TikTok. Ze analyseert het hashtaggebruik van zeven uitgeverijen en in hoeverre deze zich daarmee aansluiten bij de internationale sub-gemeenschap BookTok. 

Literatuur- en cultuurwetenschapper Julia Neugarten bespreekt het fenomeen fanfictie in een column. Neugarten bespreekt onder andere waar fanfictie gepubliceerd wordt, de kwestie van auteursrecht en het gebrek aan Nederlandstalige fanfictie.

Redacteuren Tijs Boesschen-Hospers en Merijn Meijntz spraken conservator Digitale Collecties van de Koninklijke Bibliotheek Sophie Ham. Zij vertelde over het behoud van online bronnen. Waarom is het bijvoorbeeld nodig om het internet te bewaren?

De ‘Stijlbreuk’, verzorgd door Martijn Franken, Myrthe Hoekema en Suzanne van Schaik, is een komisch appgesprek dat een eeuwenoud populair moment uit de Nederlandstalige literatuur hervertelt.

Natuurlijk bevat ook deze editie van Vooys weer enkele recensies. Cultuurhistoricus Thom Tolboom bespreekt Een vrije geest. Het uitzonderlijke leven van Betje Wolff van Marita Mathijsen. Taalwetenschapper Stef Spronck buigt zich over Taal in transformatie. Technologie, economie, en de kracht van generatieve AI van taaltechnoloog Frieda Steurs.

Een selectie van onze artikelen kunt u ook online lezen op onze website. Wilt u dit nummer bestellen? Klik hier om losse nummers te bestellen.

Omslag: Jannah van Hout (https://www.jaantjeanna.com/) 

Illustratie binnenwerk: Ilse Groot Nuelend

Verkrijgbaarheid

Vooys 43.3 ‘Op het internet’ is te bestellen met ons bestelformulier (€6,50 + €1 verzendkosten voor totale bestelling). Daarnaast is Vooys 43.3 te koop in diverse boekhandels in Nederland en in te zien bij een aantal binnen- en buitenlandse universiteitsbibliotheken. Ook oudere nummers zijn te bestellen via ons bestelformulier. De afgelopen vier uitgebrachte nummers kosten €6,50 per stuk (+ €1 verzendkosten voor de totale bestelling). Oudere nummers kosten €3,- per standaardnummer en €4,50 voor een dubbelnummer (+ €1 verzendkosten voor de totale bestelling).

Recensie-exemplaar

Een aanvraag voor een recensie-exemplaar kunt u doen door een mail te sturen naar abonneeservice@tijdschriftvooys.nl