Nieuws op straat. Marskramers en hun handel. Tentoonstelling over markante marskramers en hun rol in de nieuwsverspreiding in oude tijden.

De Verdieping van Nederland presenteert op donderdag 7 oktober de tentoonstelling Nieuws op straat. Marskramers en hun handel in de gezamenlijke expositieruimte van de Koninklijke Bibliotheek (KB) en het Nationaal Archief in Den Haag.
In de 18e eeuw werd nieuws verspreid door zogeheten Marskramers, vaak kleurrijke figuren, die in hun regio zeer bekend waren. De tentoonstelling laat uiteenlopende voorstellingen zien van boek- en prentverkopers, liedjeszangers en omlopers. De tentoonstelling is van 8 oktober 2010 tot en met 16 januari 2011 geopend.

Eeuwenlang zijn marskramers de belangrijkste verspreiders van het nieuws en vermaak geweest in ons land. Met een mand of korf gingen zij op stap om almanakken, pamfletten en ander drukwerk te verkopen. Het waren vaak kleurrijke figuren, die in hun regio grote bekendheid hadden en ze zijn daarom ook vaak vastgelegd in literatuur en beeldende kunst. Ook kwamen ze regelmatig in aanvaring met justitie; het Nationaal Archief bewaart bijvoorbeeld het verslag van het verhoor van een marskramer die in 1768 terechtstond omdat hij erotische boekjes verkocht, maar ook – voor 15 cent per stuk – condooms.

Bijzondere marskramer
Speciale aandacht is er voor een aantal markante figuren, bijvoorbeeld François van der Linden (ca. 1649-1743). Deze Rotterdammer is ‘marskramer in allerhande kramerijen’, waaronder kammen en brillen, scharen en messen, textiel en lak. Maar hij verkoopt ook drukwerk zoals almanakken. Hij wordt in anonieme grafschriften afgeschilderd als een dronkenlap, bedelaar en vrek. De grafdichters lijken zich er vooral aan te storen dat hij ondanks zijn marginale beroep duizenden guldens verworven had, door slim te beleggen in obligaties. Hij koopt een plek voor zichzelf in het Oudemannenhuis en in zijn testament vraagt hij om een uitzonderlijk luxueuze begrafenis voor iemand van zijn stand.

Gastconservator
Gastconservator voor deze tentoonstelling is Jeroen Salman (Universiteit Utrecht) die projectleider is van het door NWO gefinancierde project “Marskramers en de verspreiding van het gedrukte woord”.

Expositieruimte De Verdieping van Nederland
De Verdieping van Nederland toont 1000 jaar geschiedenis aan de hand van de belangrijkste topstukken uit de schatkamers van de Koninklijke Bibliotheek en het Nationaal Archief. Het betreft oude en nieuwe boeken, documenten, kranten, foto’s en tekeningen die van bijzondere betekenis zijn voor de geschiedenis van Nederland. De inhoud wisselt regelmatig, daardoor blijft het steeds een verrassing wat er in De Verdieping van Nederland te zien is.

Locatie
De Verdieping van Nederland bevindt zich in het gebouw van de Koninklijke Bibliotheek en het Nationaal Archief, Prins Willem-Alexanderhof, Den Haag, vlak naast Den Haag CS en is zeven dagen per week gratis toegankelijk.