Dialectlab 1: Genusonderscheid in derde persoon meervoudspronomina In de serie Dialectlab snijdt de taalkundige Bart Jacobs interessante kwesties uit de Nederlandse dialecten aan. Kijk eens naar de volgende zin: Of je nu ze, hen, of hun kiest, in de standaardtaal maakt het daarbij geen verschil of je naar vrouwen, mannen of huizen verwijst. Hetzelfde zie je … [Lees meer...] overMaak jij in je dialect verschil tussen mannen, vrouwen, of dingen?
Artikel
Aanvraag vergunning boom kappen of houtopstand vellen
Confuc (29) - Confucius, wat zou u doen als u geroepen werd om een land te besturen? - De taal goed gebruiken. Als de taal niet goed gebruikt wordt, zeggen de woorden niet wat ze moeten zeggen. Dan blijven … [Lees meer...] overAanvraag vergunning boom kappen of houtopstand vellen
Over ‘Tussen mij’ van Maria Barnas
Mij, meervoud? In het begin van het jaar verscheen Tussen mij, een nieuwe dichtbundel van Maria Barnas. Over enkele gedichten uit die bundel is al wel geschreven, onder meer op deze site door Marc van Oostendorp. Eerdere bundels van Barnas mochten rekenen op waarderende recensies, vaak van de hand van collega-dichters zoals Paul Demets, Peter Swanborn en Willem Thies. Deze … [Lees meer...] overOver ‘Tussen mij’ van Maria Barnas
We hebben meer neerlandici nodig
Wat heel leuk was: een paar jaar geleden was er op de sociale media een actie #WijZijnNeerlandici, waar allerlei neerlandici vertelden dat ze neerlandici waren en wat voor mooie dingen neerlandici deden voor hun beroep. Een dagelijks gedicht schrijven voor de krant bijvoorbeeld, of onderzoeken hoe kleine kinderen hun moedertaal lezen, of voorlichting doen voor het kabinet van … [Lees meer...] overWe hebben meer neerlandici nodig
Groslijst: Forugh Karimi, In mijn ogen draag ik wolken
Elk oog dat dit aanschouwt wordt een getuige Hoe Forugh Karimi met In mijn ogen draag ik wolken ons dwingt om verantwoordelijkheid te nemen. In de rest van de wereld gaan de wielen van de geschiedenis vooruit, maar hier worden ze achteruit gedraaid. Ik heb je eerder veel geschreven over wat het betekent om een vrouw te zijn nu de Taliban aan de macht zijn, en ik ga dat … [Lees meer...] overGroslijst: Forugh Karimi, In mijn ogen draag ik wolken
Toon in Noord-Brabant!
Komt het Limburgse toonsysteem ook voor in Oost-Brabantse dialecten? Limburgse dialecten zijn bijzonder in het Nederlandse taalgebied. Een van de meest opmerkelijke kenmerken is het toonsysteem. In Limburgse dialecten kun je bijvoorbeeld betekenisonderscheid maken door alleen maar de toon van de klinker aan te passen. Bekende voorbeelden zijn zaege voor ‘zagen’ en voor … [Lees meer...] overToon in Noord-Brabant!
Peter Terrin
Natuurlijke tekortkomingen bij de mens hebben een grotere waarde dan de volmaakte eenheid bij dieren. Elke schrijver schrijft over de werkelijkheid, of het nu gaat om een schoonmaakfles of een droom die over de liefde vertelt. Dat de romantische schrijver beweert de werkelijkheid nooit te kunnen leren kennen, is een misvatting! Schrijvers zijn onverzadigbare boekenpeuteraars; … [Lees meer...] overPeter Terrin
Schrijven voor de lijst
Adriaan Duiveman is een van mijn favoriete columnisten. Hij schrijft zolang een landelijke krant hem nog niet heeft ontdekt in onze universiteitskrant Vox. Hij doet alles wat een mens wil van een column: een scherpe analyse maken met een net wat onverwachte invalshoek, en dat uitstekend opschrijven. Het is dan ook een hele eer als hij een stukje – deels – wijdt aan iets wat … [Lees meer...] overSchrijven voor de lijst
Groslijst: Abdelkader Benali, De opdracht van de Moor
Het verhaal van de Moor Het idee is ingenieus en prikkelend: een schrijver die in de versukkeling is geraakt krijgt het verzoek om mee te werken aan een bizar en megalomaan plan. Venetië dreigt langzaamaan te verdwijnen door de stijging van de zeespiegel. Om de stad en zijn cultuur te redden moet het verplaatst worden. Een rijke sjeik heeft geld in overvloed en wil zich … [Lees meer...] overGroslijst: Abdelkader Benali, De opdracht van de Moor
Poëzie In Carré III
Op 13 april 2026 klonk voor de derde keer poëzie in Carré. De eerste keer was in 1966, toen op initiatief van Simon Vinkenoog talrijke dichters het hoofdstedelijke podium betraden. Johnny the Selfkicker en Gerard [Kornelis van het] Reve epateerden toen het perplexe bourgeois publiek met hun spraakmakende optredens. De tweede keer poëzie in Carré was veertig jaar later, in 2006. … [Lees meer...] overPoëzie In Carré III
Gulliver met driehonderd: ongedierte
Tot de meest geciteerde passages uit Gulliver’s Travels behoren de paar regels waarmee de koning van Brobdingnag de soortgenoten van Gulliver afschildert, wanneer Gulliver tegenover de koning in gloedrijke en lofvolle bewoordingen hoog opgeeft over de staatsinstellingen in Europa. Daarop stelt de koning hem nog allerlei vragen, die Gulliver niet bij machte is zodanig te … [Lees meer...] overGulliver met driehonderd: ongedierte
Survival of the grappigste
Er zijn zoals bekend eindeloos veel wetenschappelijke artikelen. Een mens kan er iedere minuut van haar leven twee lezen, en dan heeft ze nog niets gelezen. Als ik eerlijk ben kun je de meeste ook meteen weer vergeten als je niet toevallig nét zelf met dat onderwerp bezig bent. Maar er verschijnen gelukkig ook nog altijd wetenschappelijke artikelen die sprankelen van de … [Lees meer...] overSurvival of the grappigste
Een morsige, luie en wellustige dominee in Hiaure
De piepjonge François HaverSchmidt werd op 3 juli 1859 bevestigd als predikant in Foudgum. Een collega uit het vlakbij gelegen Hiaure, Lambertus Kan de Beer, leidde de plechtigheid en bracht daarvan verslag uit aan de Classis in Dokkum. HaverSchmidt zal toen (nog) niet geweten hebben dat Kan de Beer bepaald geen voorbeeldige dominee was. In dat jaar waren er wel al … [Lees meer...] overEen morsige, luie en wellustige dominee in Hiaure
Morgen gezond weer op
Heeft Sonja Barend een bijdrage geleverd aan de Nederlandse taal? Zeker! Vermoedelijk weten veel lezers die meteen op te hoesten. Haar vaak roemruchte uitzendingen besloot zij met de woorden: ‘Voor straks lekker slapen en morgen gezond weer op’. Dat is een gevleugeld woord geworden. Minder bekend is dat Barends afsluiting is gebaseerd op een joodse zegenwens. Blijf … [Lees meer...] overMorgen gezond weer op
Geef je over!
Bevelen als samenvattingen Jij en je bijrijder zitten samen in de auto. "En nu naar links!" roept je bijrijder. Zonder na te denken draai je aan het stuur. Is dat nu rationeel gedrag? De bijrijder heeft je geen enkel argument gegeven. Toch weet je op de een of andere manier na die vier woorden méér dan toen ze nog zat te zwijgen. Maar wat leer je precies van een … [Lees meer...] overGeef je over!
Logica of wilde associatie?
De concentrische cirkels van de geschiedenis Even een artikel tussendoor, over hoe we geschiedenis schrijven en aangeleerd krijgen. Je kent het wel, de boeken vol met veldslagen; Napoleon de grote veroveraar met zijn gewéldige Code Napoléon, het Congres van Wenen met de balance of power waar Europa netjes verdeeld werd in machtsblokken door een aantal ‘heren’. Dit is … [Lees meer...] overLogica of wilde associatie?
Deyssel als dandy in Parijs
“Het Ik is voor mijn gevoel eigenlijk het enige Van Deyssel proza dat je nog voor je genoegen kunt lezen, zonder het zogenaamde ‘historische begrip’ te hulp te moeten roepen om de lectuur niet vroegtijdig te staken” schreef W.F. Hermans ooit en hij had daarmee gelijk. Vergeleken met Een liefde, Het leven van Frank … [Lees meer...] overDeyssel als dandy in Parijs
Etymologica: Waarom granaten naar granaatappels vernoemd zijn
Verplichte biologie voor taalkundigen? Ik ben behoorlijk van de natuur vervreemd. Ik kan een wilg van een berk onderscheiden en, iets ingewikkelder, een kauw van een kraai – en daar houdt het ook wel op. Ik woon in Amsterdam-Oost, vlak bij de Dapperstraat van J.C. Bloem en onderschrijf zijn adagium: ‘Wat is natuur nog in dit land? (...) Geef mij de grauwe, stedelijke … [Lees meer...] overEtymologica: Waarom granaten naar granaatappels vernoemd zijn
Vrouwen met een taalachterstand
Een vriend stuurde me een motie toe van PVV-Kamerlid Rachel van Meetelen. 'Hé, taalkundige, iets voor jou!' De motie was vorige week in stemming en laat zien dat er in bepaalde kringen weer een nieuwe term bestaat om groepen in de samenleving te beschrijven: 'vrouwen met een taalachterstand'. Voor de motie stemden PVV, FvD en JA21: Nr. 288MOTIE VAN HET LID VAN … [Lees meer...] overVrouwen met een taalachterstand
In memoriam Gert Slings (1938-2026)
Wonderlijk hoe iemand je op een bepaalde manier nabij kan komen zonder hem of haar ooit in levende lijve te hebben ontmoet. Mij overkwam die ervaring met de op 4 april jongstleden gestorven neerlandicus Gert Slings. Wij kenden elkaar uitsluitend via de sociale media waar we weleens op elkaar reageerden, altijd met waardering. Dat, terwijl we levensbeschouwelijk ver van elkaar … [Lees meer...] overIn memoriam Gert Slings (1938-2026)
Heer, verlos ons van romanschrijvende literatuurwetenschappers?
“Critics are like eunuchs in a harem; they know how it's done, they've seen it done every day, but they're unable to do it themselves”, schreef de Ierse dichter, roman- en toneelschrijver Brendan Behan (1923–1964) lang geleden. Door de geschiedenis heen hebben critici meer moeite gehad met vrouwelijke auteurs dan met mannelijke. Daar komen hedendaagse samenlevingen overal in … [Lees meer...] overHeer, verlos ons van romanschrijvende literatuurwetenschappers?
Mondelingen Nederlands
Waar het voor leerlingen heel spannend is en heel veel werk, zijn de mondelinge examens Nederlands voor mij een feestje. De opbrengst na zes dagen: En eerlijk is eerlijk, er waren ook een paar leerlingen die niet alle boeken hadden gelezen en probeerden te laten zien dat bluffen ook een mondelinge vaardigheid is.Het is gezien, het is niet onopgemerkt gebleven. … [Lees meer...] overMondelingen Nederlands
Aan het twijfelen
Wat voor zinsdeel is 'aan het wandelen' in 'Joke is aan het wandelen'? Er komt een nieuwe editie van de Syntax of Dutch, de monumentale grammatica van het Nederlands van Hans Broekhuis en Norbert Corver! Ruim 5000 pagina's telt dit gigantische naslagwerk in, en er staat alles in wat we weten over de zinsbouw van het Nederlands. Wat betekent dat er nog veel open plekken … [Lees meer...] overAan het twijfelen
Gulliver met driehonderd: ’t aepjen
Gulliver vertelt dat hij in Brobdingnag het meest in angst heeft gezeten toen hij op zeker moment door een aapje dat langs het raam van zijn ‘kindermeisje’ Glumdalclitch naar binnen was geklauterd, uit zijn huis gehaald werd en mee het dak op genomen, want het aapje dacht in alle liefdevolle zorgzaamheid dat Gulliver ook een aapje was dat gezoogd wilde worden. Het is een … [Lees meer...] overGulliver met driehonderd: ’t aepjen
In memoriam Ton Anbeek (1944-2026)
Tijdens de docentenbijeenkomst van MediterraNed te Lissabon in 2002 had ik gehoord dat Ton Anbeek met emeritaat zou gaan. Aangezien ik op zoek was naar iemand die het docentschap in het verweesde Padua kon waarnemen, vroeg ik hem, toen ik hem in de gang tegen het lijf liep, out of the blue, of hij dat misschien wilde doen. Tot mijn grote verbazing antwoordde hij mij dat college … [Lees meer...] overIn memoriam Ton Anbeek (1944-2026)
