Call for papers

De literatuur in de volkstaal werd in de Nederlanden gedurende de 15de en de 16de eeuw overheerst door de rederijkers. Deze literaire genootschappen beoefenden niet alleen de dichtkunst in competitieverband binnen de eigen kamer, zij traden ook geregeld op het voorplan met grootse dramatische opvoeringen, zowel in de eigen stad als daarbuiten. Het landjuweel dat in de zomer van 1561 werd georganiseerd in Antwerpen spreekt daarbij waarschijnlijk het meest tot de verbeelding. Dit slotstuk van een cyclus rederijkerswedstrijden die al in 1515 in Mechelen van start was gegaan, gaat te boek als één van de grootste en rijkste literaire feesten die ooit in de Nederlanden hebben plaatsgehad. Het Antwerpse landjuweel en het aansluitende haagspel vormen in velerlei opzichten een mijlpaal in de toneel- en literatuurgeschiedenis van de Nederlanden.

Maar wat lag aan de basis van de vermaardheid van de Antwerpse wedstrijden? Was het de omvang van de festiviteiten, de verscheidenheid aan genres die werden gepresenteerd of de innovaties die in de landjuweelspelen werden doorgevoerd, zowel op genretechnisch als op inhoudelijk vlak? En wat voor invloed had de locatie van het landjuweel op de feestelijkheden? De wedstrijd vond immers plaats in een stad die op dat ogenblik hoge toppen scheerde. Van een middelgrote havenstad was Antwerpen gedurende de zestiende eeuw uitgegroeid tot een economische en culturele metropool, een centrum van internationale handel in Europa en het middelpunt van ontwikkelingen in de boekdrukkunst, de kunst en de wetenschap. Wordt het landjuweel van 1561 beschouwd als het orgelpunt van de rederijkersbeweging omdat Antwerpen zich op dat moment op het hoogtepunt van haar economische en culturele bloei bevond? De faam van het Antwerpse landjuweel en haagspel is ongetwijfeld ook te verbinden met de dubbeluitgave Spelen van sinne, die koninklijk drukker Willem Silvius in de herfst van 1562 op de markt bracht. Het was immers de eerste keer in de geschiedenis dat landjuweelteksten gepubliceerd werden. Meteen zorgde dat voor de omvangrijkste bundel spelteksten die ons uit het rederijkerstijdvak overgeleverd is. Dit verklaart ongetwijfeld de behoefte aan inventarisatie en analyse van het ideeëncomplex dat zich in de teksten van landjuweel en haagspel manifesteert. Heeft het landjuweel nog andere sporen nagelaten, bijvoorbeeld in de literatuur of in de beeldende kunsten?
In augustus 2011 zal het precies 450 jaar geleden zijn dat het Antwerpse landjuweel heeft plaatsgevonden. Om dit te herdenken wijdt het Jaarboek De Fonteine een themanummer aan de Brabantse rederijkerij van het midden van de zestiende eeuw. Jeroen Vandommele en Ruud Ryckaert, de eindredacteurs van dat dit jaarboek die beiden hun proefschrift hebben gemaakt over het Antwerpse slottoernooi, lanceren nu een call for papers. Het opzet van het thematische nummer van het Jaarboek De Fonteine is breed en multidisciplinair: de redacteurs roepen neerlandici, historici, theaterwetenschappers, kunsthistorici, etc. op een paper te schrijven van 4.000 à 10.000 woorden over een onderwerp dat in verband kan worden gebracht met de Antwerpse wedstrijden van 1561. Daarbij kan men aandacht besteden aan thema’s die toen centraal stonden, bijvoorbeeld vrede, gemeenschapszin, kunst, arbeid, koopmanschap, triviumtraditie, artesliteratuur. Ook bijdragen met als onderwerp prosopografie, socioculturele netwerken, retoricale poeticae, boek- en prentdrukkunst e.d.m. zijn welkom. De papers mogen in het Nederlands, Frans of Engels geschreven zijn.

De teksten die de redactie selecteert, zullen gepubliceerd worden in Jaarboek 2011 (LXII, tweede reeks: nr. 53), dat in de zomer van 2012 verschijnt. Wie een paper wil schrijven moet uiterlijk op 15 oktober 2011 een abstract van 250 à 300 woorden sturen naar info@fonteine.be. De deadline voor de definitieve papers is 15 januari 2012.