Verwarwoordenboek Vervolg (11)
Door Jan Renkema
In het Verwarwoordenboek worden zo’n 500 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Talrijke lezers hebben woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek.
Mocht u ook een ‘verwarpaar’ behandeld willen zien, plaats dan een reactie onder deze rubriek. Kijkt u dan wel even op de website om te zien of de woorden al zijn opgenomen.
hernieuwen / vernieuwen
Er is betekenisverschil.
hernieuwen weer nieuw maken, nieuw leven inblazen, opnieuw inhoud geven
Op deze begraafplaats is het mogelijk om een urnenconcessie steeds met tien jaar te hernieuwen.
vernieuwen geheel of gedeeltelijk nieuw maken, bij de tijd brengen
Onze website is geheel vernieuwd.
Bij hernieuwen gaat het om iets dat zijn geldigheid gaat verliezen of ophoudt te bestaan. Bij vernieuwen gaat het om iets dat geheel of gedeeltelijk vervangen wordt. Daarom is het vreemd dat de overheid ons vraagt om ons rijbewijs te vernieuwen. Het gaat om een verlenging voor een nieuwe periode. Dat is hérnieuwen. De overheid kan wel ons rijbewijs, het pasje zelf, vernieuwen; bijvoorbeeld door een andere lay-out met extra fraudebestendige elementen.
Controlevraag. Je bent restauranthouder, en je denkt een niche in de markt te hebben gevonden door echtparen uit te nodigen om na zoveel jaar huwelijk opnieuw een trouwfeest te houden. Hoe moet de reclameslogan dan luiden? Hernieuw je trouwbelofte of Vernieuw je trouwbelofte? Toch maar liever Vernieuw. Met Hernieuw suggereer je dat die belofte tot eeuwige trouw niets meer voorstelt. Met Vernieuw wil je je belofte bij de tijd brengen.
Graag iets over het onderscheid plooien-vouwen.
En is er verschil tussen bezoek / visite?
Vouwen laat een rechte, vaak scherpe vouwlijn achter. Plooien niet. Google bijvoorbeeld ‘geplooide rok’ en kijk naar de afbeeldingen. Verder heeft plooien mijn inziens enkel een estetisch doel. Vouwen kan ook een estetisch doel hebben, maar is daarnaast een technische handeling met een praktisch doel, te weten het oppervlak kleiner maken.
Als mogelijke betekenissen van ‘hernieuwen’ vermelden jullie ‘nieuw leven inblazen’ en ‘opnieuw inhoud geven’. In het voorbeeld spreken jullie van een urnenconcessie op een begraafplaats. Een sterk staaltje van taalhumor, zo lijkt me. Op een begraafplaats iets nieuw leven inblazen? En een urne opnieuw inhoud geven? Moet kunnen!
Is er een taalkundig verschil tussen ‘al’ en ‘reeds’? Bijv. Hij is al thuis of hij is reeds thuis.
Graag iets over (hoor)college/lezing.
Geen mierenneukerij, maar is het niet ‘iets wat’ ipv ‘iets dat’. Leuke rubriek, trouwens en is er verschil tussen affirmeren en confirmeren?
Is er verschil tussen paars en mauve. Volgens mij is paars meer blauw dan rood en mauve meer rood dan blauw.
“Vernieuwen” betekent “nieuw maken” maar ook “verlengen”. Zo kan je een overeenkomst, een mandaat, een rijbewijs, een hypotheek enz. wel degelijk vernieuwen (zie bv. ook http://taaladvies.net/taal/advies/vraag/18).
Het lijkt me zelfs dat “hernieuwen” in die gevallen juist minder goed past. “Hernieuwen” betekent immers “weer doen ontstaan, opnieuw doen”. Het prefix “her-” wijst op een herhaling en betekent “opnieuw” (zie bv. ook http://taaladvies.net/taal/advies/vraag/377/herkrijgen_herbeginnen/). Een belofte hernieuwen, betekent dus dat je dezelfde belofte opnieuw doet; hernieuwbare grondstoffen kan je steeds opnieuw gebruiken. Maar een rijbewijs hernieuwen, zou betekenen dat je het opnieuw krijgt.
Als een rijbewijs een geldigheidsdatum heeft en het rijbewijs wordt ‘verlengd’, dan lijkt het alsof je de begindatum blijft staan en enkel de einddatum wordt gewijzigd. Zo komt het bij mij over.
Excuus voor de verlate reactie. Wat een rijkdom! Je geeft één verwarpaar, en je krijgt er zes terug. Ik doe mijn best met dit ‘onbegonnen werk voor een emeritus’. Er zijn nog 83 wachtende voor deze.
Ja, die humor. Ik hoop dat vol te houden. Chapeau voor ‘iets w/dat’. Ik heb in de Schrijfwijzer een ontsnapping ingebouwd voor gevallen waarin ‘iets’ een heel precieze betekenis heeft: pagina 290 of http://www.schrijfwijzer.nl/website/zoeken/zoeken_in_de_hele_schrijfwijzer?q=iets+dat.
Dank ook voor de andere verwijzingen waardoor ik de tekst op sommige punten moet gaan vernieuwen (in beide betekenissen: ‘vernieuwen’ en ‘verlengen’).