Door Jan Renkema
In het Verwarwoordenboek worden zo’n 500 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Talrijke lezers hebben woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek.
Mocht u ook een ‘verwarpaar’ behandeld willen zien, plaats dan een reactie onder deze rubriek. Kijkt u dan wel even op de website om te zien of de woorden al zijn opgenomen.
geboortenaam / meisjesnaam
Er is betekenisverschil.
geboortenaam achternaam die iemand krijgt bij de geboorte
Adoptiekinderen kiezen meestal de achternaam van hun adoptievader als geboortenaam.
meisjesnaam naam voor een meisje
verouderd: eigen achternaam van gehuwde vrouw; nu geboortenaam
Henny en Merijn zijn jongens- en meisjesnamen.
In een briefaanhef hoef je geen meisjesnaam of geboortenaam te noemen: Geachte mevrouw Jansen.
Sinds 2010 gebruikt de overheid op formulieren niet meer de term meisjesnaam in de betekenis van achternaam van gehuwde vrouw, omdat zo’n aanduiding niet past bij de gelijkwaardige positie van man en vrouw. En soms speelt ook mee de verwarring tussen meisjesnaam als voornaam en als achternaam.
Toch werkt de overheid nog niet zo snel. Als je als vrouw digitaal wilt aangeven met welke achternaam je wilt worden aangeschreven door de overheid, kun je op diverse sites nog de volgende formulering aantreffen: U kunt hierbij kiezen uit uw eigen achternaam (meisjesnaam) of de achternaam van uw echtgenoot/partner.
Napoleon vond zich belangrijker dan de ouders van een kind. Daarom moest de familienaam eerst gebruikt worden (gesproken en geschreven). Nom, prénom, in die volgorde zijn uitvindingen van die regeerders. Nederlanders hebben altijd die schikkingen willen blijven behouden, in de vorm van naam, voornaam.
Dat is natuurlijk een volgordelijke klucht, en schuift ouders die hun kind benoemen, en dus een naam geven naar de tweede plaats.
De zaak nu rechtzetten en eindelijk de gegronde volgorde en betekenis aanvaarden die reeds lang voor Napoleon bestond: Naam, familienaam (of waarschijnlijke afkomst). Dat zou ouders terug in hun recht herstellen.
Nu met een doekje voor het bloeden afkomen, zijnde “geboortenaam” is weer je reinste onzin. Een kind heeft geen naam als het geboren wordt. Het krijgt een naam van zijn ouders. Roepnaam en andere uitvindsels kunnen het benoemingrecht niét ontnemen. Al zijn er genoeg zgn. “wetenschappers” die hun ongegronde redenen, met omfloerste verhaaltjes aan de goegemeente trachten te verkopen.
Ik verbaas me wel vaker over de uitlatingen van Taalgardenier. Komt u vaak in Nederland? En heeft u dan een hoop formulieren in te vullen? Ik woon bijna 60 jaar in Nederland en ik kan u verzekeren dat op verreweg de meeste formulieren die mij in die tijd onder ogen zijn gekomen, niet alleen hedendaagse maar ook in archieven, wij de voornamen vóór de achternaam plaatsen. Daarentegen zie ik op de Vlaamse televisie nogal eens mensen langskomen die zich voorstellen met “Ik noem [sic!] Vandenhutseflatse Jan [nog siccer!]”.