Door Maxim Proesmans
assistent-onderzoeker aan de Université de Liège

Uit cijfers van het Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming blijkt dat in de afgelopen tien jaar (2008-2017) het aantal Franstalige (Waalse) scholieren in het Nederlandstalige (Vlaamse) middelbaar onderwijs met maar liefst een vijfde is toegenomen.

Opvallend in die periode is dat het aantal élk schooljaar gestaag is gestegen. Het cijfer voor het basisonderwijs daarentegen schommelt veel meer en kent de laatste jaren een duidelijke terugval. Toch is het verschil tussen de huidige populatie van Waalse leerlingen in het kleuter- en lager onderwijs en die van tien jaar geleden miniem, namelijk 1%. Globaal genomen kunnen we stellen dat er in de tijdspanne van tien jaar 7,8% meer Waalse jongeren de taalgrens hebben overgestoken om in Vlaanderen te komen studeren. Aan hypotheses voor deze omvangrijke stijging is er alvast geen gebrek: het Vlaamse onderwijs scoort beduidend beter voor de Pisa-testen dan het onderwijs in Wallonië; het economische belang van Nederlands is de afgelopen jaren flink toegenomen; of nog, de kwaliteit van de lessen Nederlands in Wallonië laat al wel eens te wensen over.

Van waar komen deze Waalse ‘crossovers’ en waar belanden ze in Vlaanderen?

Een analyse van de cijfers voor het schooljaar 2016-2017 geeft aan dat de provincies Henegouwen (44%) en Waals-Brabant (41%) de hofleveranciers zijn van Franstalige leerlingen in het Vlaamse basis- en secundair onderwijs. 12% van de scholieren die de taalgrens oversteken komen uit het Luikse. De jongeren komen echter uit héél Wallonië, want ook vanuit provincies Namen (2%) en Luxemburg (1%) wordt de beweging richting Vlaanderen gemaakt.

In 2016-2017 kwam het merendeel van de Waalse ‘crossovers’ in Vlaams-Brabant (51%) terecht. Ook West- en Oost-Vlaamse scholen (respectievelijk 18% en 15%) spreken hen blijkbaar aan. Verder kiest 8% voor Limburg en 1% voor Antwerpen. Tot slot is het door de Vlaamse overheid ingerichte onderwijs in de regio Brussel (6%) en in Komen-Waasten (een faciliteitengemeente) te Henegouwen (1%) opgenomen in de cijfers. 

Vlaamse ‘hotspots’ voor Waalse leerlingen

Wanneer we de aantrekkingskracht van het Vlaamse onderwijs op Waalse scholieren per stad bekijken, komt een opvallende trend naar voren. Zowel voor het basisonderwijs, als voor het middelbaar onderwijs lijkt het erop dat de ‘crossovers’ het vaakst maar net over de taalgrens terechtkomen. Hieronder schetsen we de situatie voor het schooljaar 2016-2017 aan de hand van een top 10 van de steden die de meeste aantrekkingskracht uitoefenen op Franstalige leerlingen en dat voor elk van beide onderwijsniveaus:

Het basisonderwijs Halle Huldenberg Ronse Overijse Spiere-Helkijn Sint-Genesius-Rode Kortrijk Herne Hoegaarden Landen

Het secundair onderwijs Halle Leuven Kortrijk Geraardsbergen Avelgem Landen Ronse Tongeren Hoegaarden Tienen

Nog een stap verder: waar gaan ze precies naar school?

Ik ben assistent-onderzoeker aan de Université de Liège en maakte hierover een website  waarmee ik de gegevens – letterlijk – in kaart kon brengen om een zo breed mogelijk publiek op een interactieve manier met dit onderwerp te laten kennismaken. Niet alleen is de mobiliteit van de Waalse leerlingen in de richting van het Vlaamse onderwijs gevisualiseerd per provincie en gemeente, maar ook de aantrekkingskracht van het onderwijs in Vlaanderen op deze Franstalige scholieren wordt getoond en dat op drie verschillende niveaus: provincies, gemeenten én scholen!

Enkele voorbeelden van de interactieve cartogrammen op de website:

(Overzicht per gemeente)

(Mobiliteit: netwerk)

(Overzicht per school)