De opleiding Nederlandse Taal en Cultuur van de Universiteit Utrecht lanceert vandaag een serie van zeven kennisclips over actueel Utrechts onderzoek naar de Nederlandse taal en cultuur. De kennisclips zijn primair gericht op middelbare scholieren die een studie Nederlands overwegen of bijvoorbeeld een profielwerkstuk willen schrijven. Voor een breed publiek van belangstellenden met interesse in de neerlandistiek zijn ze ook interessant.

Introductie Kennisclips Nederlandse Taal en Cultuur

(Bekijk deze video op YouTube.)

1. Hoe zit het Nederlands in elkaar?

(Bekijk deze video op YouTube.)

2. De medische bijsluiter versimpelen: kan dat wel en hoe dan

(Bekijk deze video op YouTube.)

3. Wat is goede taal en wie bepaalt dat?

(Bekijk deze video op YouTube.)

4. Zijn er grenzen aan wat je kunt zeggen in Nederland

(Bekijk deze video op YouTube.)

5. Hoe kunnen we het beste omgaan met meertaligheid?

(Bekijk deze video op YouTube.)

6. Kan je door het bestuderen van literatuur de samenleving beter begrijpen?

(Bekijk deze video op YouTube.)

Aard van het project

In januari 2018 ging in Utrecht het project ‘Maak kennis met de Utrechtse Neerlandistiek’ van start onder leiding van prof. dr. Norbert Corver en prof. dr. Els Stronks. Dit project werd gefinancierd door het facultaire Utrechts Stimuleringsfonds Onderwijs (USO) in het kader van ‘ICT en Onderwijs binnen de Geesteswetenschappen: stimulans tot het gebruik van digitale tools en blended learning’.

Doel van het project

Het doel van het project was om een serie kennisclips te ontwikkelen ten behoeve van wervingsactiviteiten onder middelbare scholieren met interesse voor de Nederlandse taal en cultuur. De kennisclips laten de academische wereld van de Neerlandistiek zien die veel groter is dan leerlingen uit het schoolvak Nederlands kennen. Het accent ligt in dat schoolvak op vaardigheden, terwijl de kennisclips laten zien hoe naar de Nederlandse taal en cultuur onderzoek wordt gedaan. De kennisclips kunnen door docenten Nederlands worden ingezet om inhoudelijke diepgang aan het schoolvak Nederlands te geven. Samen met die docenten hoopt de Bacheloropleiding Nederlandse Taal en Cultuur het aantal leerlingen dat voor Nederlands als studie kiest te vergroten.

De kennisclips

De serie bestaat uit een introductie en zes inhoudelijke kennisclips. De clips zijn geproduceerd door Kristel Doreleijers en cameraman Hans Schuurman, in samenwerking met neerlandici van de Universiteit Utrecht én een aantal alumni van de Bachelor Nederlandse Taal en Cultuur, de Masters Neerlandistiek, Meertaligheid & Taalverwerving en de Research Master Nederlandse Literatuur en Cultuur. De introductieclip laat UU-alumnus Frits Spits, maker van het radioprogramma De Taalstaat, aan het woord. Kijkers krijgen in de zes andere clips niet alleen actueel onderzoek in beeld, maar zien ook waar kennis uit dat onderzoek wordt toegepast in het werkveld. Het centrale thema van de volledige serie is ‘diversiteit’. De clips laten op uiteenlopende manieren zien hoe diversiteit in de Nederlandse taal en cultuur een rol speelt: de serie belicht onder andere normen over taalvariatie door de eeuwen heen, de relatie tussen meertaligheid en identiteitsvorming, oplossingen voor het produceren van begrijpelijke medische teksten zoals bijsluiters, de grenzen van meningsuiting in Nederlandse liedcultuur en de functie van literatuur bij het beter begrijpen van diversiteit in de samenleving. De clips maken ook duidelijk hoe belangrijke computationeel onderzoek voor de neerlandistiek is: grote digitale corpora maar ook digitale analysetools geven tal van mogelijkheden om grootschalig, interdisciplinair en diachroon onderzoek te doen.

Aanzet tot nadenken

De kennisclips roepen spannende maatschappelijke vragen op. Ze beogen de nieuwsgierigheid aan te wakkeren en leerlingen te laten zien dat de studie Nederlands niet normatief is, maar vragen opwerpt en vanuit verschillende perspectieven naar talige en culturele problematiek leert kijken. De alumni geven leerlingen de kans om te zien wat ze met de studie Nederlands kunnen: zien zij zichzelf bijvoorbeeld als de opvolger van Frits Spits, als journalist, als redacteur, als docent, als taal-, cultuur- of literatuuronderzoeker, of als beleidsmedewerker op het gebied van talig en cultureel erfgoed?

Verwerkingsopdrachten voor middelbare scholieren

De online kennisclips worden de komende maanden voorzien van digitale verwerkingsopdrachten. Op die manier kunnen leerlingen (vmbo-havo-vwo) actief met de thematiek van de kennisclips aan de slag. Leerlingen gaan via die opdrachten zelf op zoek naar informatie, bijvoorbeeld om wetenschappelijke lacunes op te vullen of om oplossingen te bedenken voor praktijkproblemen. Met name worden ze gewezen op digitale collecties en digitale tools die ze voor hun onderzoek kunnen gebruiken. Zo krijgen ze een nog beter beeld van wat de studie Nederlands inhoudt en ontdekken ze hoe het is om zelf bezig te zijn met uitdagende taal- en cultuurvraagstukken. De kennisclips worden bovendien toegelicht in een viertal colleges die de makers in Utrecht houden, en die bedoeld zijn om docenten en hun leerlingen verder te scholen in het onderzoek dat in de kennisclips besproken wordt.