Uitnodiging lancering

Door redactie van het Woordenboek van de Vlaamse Dialecten

Insiders weten al langer dat het Woordenboek van de Vlaamse Dialecten, net als de zusterwoordenboeken Woordenboek van de Brabantse Dialecten en Woordenboeken van de Limburgse dialecten al enige tijd kan worden doorzocht op het internet. Een officiële lancering was er echter nog niet. Omdat prof. dr. Jacques Van Keymeulen, de huidige promotor van het project met emeritaat gaat, vond de redactie de tijd rijp om de website te lanceren voor het grote publiek.

Geschiedenis

In 1960 nam prof. A. Weijnen van de Katholieke Universiteit Nijmegen het initiatief voor het Woordenboek van de Brabantse Dialecten (WBD, voor Noord-Brabant, Antwerpen en Vlaams-Brabant) en korte tijd nadien voor het Woordenboek van de Limburgse Dialecten (WLD, voor Belgisch en Nederlands Limburg). In 1972 werd door prof. W. Pée het Woordenboek van de Vlaamse Dialecten (WVD, voor Frans-, West-, Oost-, en Zeeuws-Vlaanderen) opgestart aan de Univer­siteit Gent. In het begin van de jaren 90 werd aan de Katholie­ke Univer­siteit Leuven een deelredactie voor WBD en WLD opge­richt.

De drie grote regionale woordenboeken zijn op dezelfde manier opgezet:

• ze bestaan uit drie delen: I. Landbouwwoordenschat, II. Vak­woordenschat en III. Algemene Woordenschat;
• ze streven ernaar de dialectwoordenschat zo volledig moge­lijk te inventariseren;
• ze behandelen de woordenschat onderwerp per onderwerp (bv. veeteelt, molenaar, flora) in afzonderlijke afleveringen, ontsloten door alfabetische registers;
• – ze zijn gebaseerd op eigen onderzoek bij honderden vrijwil­ligers die vragenlijsten invullen;
• ze nemen ook dialectwoorden op die al vroeger zijn opgeschreven in oudere vragenlijsten of in bestaande dialect­woordenboeken;
• ze publiceren veel woordkaarten, waarop de verspreiding van de woorden staat afgebeeld.

Het Woordenboek van de Vlaamse Dialecten is het jong­ste van de drie projecten. De term “Vlaams” in de titel verwijst naar de dialecten van het Nederlandsta­lige deel van het oude graaf­schap Vlaande­ren, en niet naar Nederlandstalig België als geheel.

Wetenschappelijk nut

Vanuit een taalweten­schappelijk oogpunt vormen de regionale dialectwoordenboeken een noodzake­lijk comple­ment zowel bij de historische woordenboeken als bij de woor­denboeken van de standaardtaal, die voor een groot gedeelte uit de dialecten is gegroeid.

De lexicale beschrijving van de Neder­landse taal en het onderzoek daaromtrent kan niet gebeuren zonder een gedegen inventarisatie van de dia­lectwoorden­schat. De regionale woordenboeken zijn onmisbaar bij allerlei types van taalonder­zoek: historische taalkunde, lexicale semantiek, etymologie, taalgeografie, sociolinguïstisch onderzoek naar taalverande­ring …

De woordenboeken beschrijven de dialectwoordenschat in een culturele samenhang, dankzij de thematische ordening ervan. Ze hebben dan ook een grote volkskundige en cultuurhistori­sche waarde. Dialectwoordenschat is immers een afspiegeling van de leefwereld van de dialectspreker en geeft aan hoe materiële en geestelijke innova­ties talig ver­werkt werden. De dialectwoordenboeken beschrijven via de woordenschat ook de leefwereld van de dialectsprekers. Ze hebben dus een etnografisch belang. De publicaties over de landbouwwoordenschat en de vaktalen leveren ook (technische) overzichten van het vak zelf.

En nu digitaal!

Alle dialectwoorden werden bij de drie redacties in een geau­tomatiseerde database ingevoerd, die gekoppeld is aan een tekst­verwer­ker en een karteerprogramma. Die database kan ge­bruikt worden voor wetenschappelijk onderzoek. Vorig jaar ging een wetenschappelijk project van start, de Dictionary of the Southern Dutch Dialects (DSDD), waarbij wordt getracht de databases van het WBD, het WLD en het WVD aan elkaar te koppelen.

De digitale versie van het Woordenboek van de Vlaamse Dialecten wordt door de redactie al meer dan 5 jaar voorbereid, samen met de firma Info Service Belgium (Gent). De website kwam mede tot stand op vraag van het departement Economie, Wetenschap en Innovatie van de Vlaamse Regering en van de Taalunie. Ze bevat meer dan 1,6 miljoen dialectwoorden. Men kan zoeken op zowel woorden als betekenissen. Alle woorden kunnen op kaarten getoond worden. Ook de al gepubliceerde papieren afleveringen worden op de website ter beschikking gesteld.

E-WVD.be wordt op 14 september 2018 om 14.00u gepresenteerd ter gelegenheid van het emeritaat van prof. Jacques Van Keymeulen. De digitale versies van het WBD en WLD werden in december 2016 en december 2017 gelanceerd: zie e-WBD.nl en e-WLD.nl.

U wordt vriendelijk uitgenodigd deze lancering bij te wonen op vrijdag 14 september om 14u in Auditorium 3 – Suzanne Lilar (Faculteit Letteren en Wijsbegeerte – Campus Boekentoren) Blandijnberg 2 9000 Gent. Jacques Van Keymeulen, Veronique De Tier en Roxane Vandenberghe vertellen bij de lancering iets over de geschiedenis van het WVD, over de digitalisering en over de toekomst. Na de lancering is er koffie en gebak. Wie graag aanwezig is bij de lancering, kan zich aanmelden via wvd@ugent.be of op +32 9 2644079 voor 10 september.