Door Emma Kemp

Het bordje met deze tekst vond ik aan de gevel van een sleutelmaker op een drukke kruising in Amsterdam. Bij het maken van dit bordje had iemand waarschijnlijk behoorlijk de pest erin gehad dat er elke dag weer fietsen klakkeloos tegen het raam waren neergezet, waardoor niet meer te lezen viel hoe opmerkelijk snel deze vakman was in het uitvoeren van zijn werk.

Ik stel me voor dat de eigenaar die daar al meer dan 40 jaar zijn zaak heeft, en waarschijnlijk nog wel langer, in eerste instantie geen enkel bordje had hangen. Tot hij zich realiseerde dat Amsterdam een fietsstad is, en elke plek een geschikte plek is om een fiets neer te zetten, dus ook tegen zijn pui. Daar besloot hij wat aan te doen: er kwam een bordje met ‘Fietsen worden verwijderd’, naar voorbeeld van andere winkeleigenaren of huiseigenaren die het zat waren dat er zomaar fietsen tegen hun gevel werden geparkeerd.

Maar met veel woorden is het zo: als je ze te vaak leest, verliezen ze hun kracht. Zeg maar eens heel vaak ‘wip’ achter elkaar. Uiteindelijk roept het geen beeld meer op, en is het slechts nog een holle verzameling klanken. Zo leren mensen ook bordjes met waarschuwingen te negeren, vooral als er ‘fietsers afstappen’ staat en de fietser voor je toch fietsend de stoep op gaat. Als er dan geen consequenties aan verbonden lijken te zijn, wat heeft zo’n regel dan voor zin? Zelfs als er onder de tekst staat geschreven: ‘bij doorrijden 65 euro boete’ zijn er nog waaghalzen die absoluut niet op de rem trappen.

Dus komt de eigenaar op een dag bij zijn zaak aan, en ontdekt hij dat er iemand tóch zo brutaal is geweest om zijn bordje te negeren. Hij schuift de fiets aan de kant, blokkeert misschien een andere fiets. Dit gebeurt een paar keer, totdat hij het zo zat is dat de volgende fiets die tegen zijn gevel staat in de gracht belandt. De eigenaar heeft het inmiddels ook wel door, het bordje helpt niet. De Amsterdammer is te brutaal geworden. Doordat andere winkeleigenaren hun belofte niet houden door nooit echt fietsen weg te halen, is hij nu de sjaak. Ook al staat daar ook een bordje, of hangt er een handgeschreven papiertje aan het raam.

Er moest een andere oplossing komen, moet hij gedacht hebben. Wat zou er goed werken tegen al die irritante fietsen die zijn tekst blokkeren? Tegen al die eigenwijze nep-analfabeten? Een nieuw bordje, dacht hij. Met een sterkere tekst. Eentje die mensen echt zal overtuigen. Hij verzon een sterke tekst, en hing het nieuwe bordje aan zijn reclamebord: ‘Fietsen worden echt verwijderd’.

Hoe lang zou hij hierover nagedacht hebben? Zou het daadwerkelijk mensen meer afschrikken door het woordje ‘echt’ ertussen? Denken fietsers nu: ‘oh, bij andere gevels durf ik het nog wel, maar hier staat het woordje ‘echt’ tussen, dus laat ik maar geen risico’s nemen bij deze winkel’. Wat maakt dat woordje ‘echt’ zo overtuigend voor de eigenaar? Het klonk mij zo opmerkelijk in de oren, omdat het de tegenstelling zo duidelijk maakt die ik hierboven heb omschreven. Dat woordje ‘echt’ benadrukt dat de voorgaande situatie, zonder dit woordje, geen enkele betekenis meer heeft. Iedereen die een bordje met ‘Fietsen worden verwijderd’ gebruikt of leest, weet dat die fiets daar eigenlijk niet écht wordt weggehaald. Het is meer voor de vorm, maar laat wel zien dat mensen hun ruimte even hebben geclaimd. Dit nieuwe bordje bevat een extra gedrukt woord dat mensen zogenaamd angst moet inboezemen. Het zegt: ‘al die andere bordjes, die zijn onzin, maar hier moet je echt oppassen, wij kunnen het weten’. Het woordje ‘echt’ suggereert dat het op deze plek menens is. Dat je voor de consequenties bij dit bordje wél bang moet zijn. Bijvoorbeeld voor de eigenaar, die gillend uit de winkel komt rennen zodra je van je zadel stapt. Of dit bordje was gewoon deel van een grote grap, ergens zit er namelijk iets ironisch in. Iedereen weet wel dat deze bordjes niets betekenen, ook de eigenaar. Hij wilde er alleen maar zijn eigen draai aan geven, want wat maakt het ook uit wat hij op dat bordje zet, het werkt toch niet. Daarom moest ik er ook om lachen, door het wanhopige dat het uitstraalt, de hoeveelheid fietsen die de eigenaar al in de gracht heeft gegooid, maar ook de verloren pogingen van andere geveleigenaren die met hun bordjes en papiertjes nog steeds geen manier hebben gevonden om van de ongewenste fietsen af te komen.