Door RIchard Kroes

Eergisteren produceerde mijn zoon van anderhalf ineens zijn eerste zin van drie woorden:

Papa eten bol!

Een bol is in zijn geval een krentenbol, maar dat woord is nog even te hoog gegrepen, en ‘bol’ doet het prima.

Nu zou je trots kunnen zeggen dat dit een keurig bij het Nederlands aansluitende SVO-constructie is (Subject – Verb – Object, ofwel: onderwerp – werkwoord – lijdend voorwerp), maar ik denk dat dat iets te vroeg gejuicht is.

Kinderen gebruiken woorden anders dan volwassenen. Ze kennen er te weinig en dat wordt zwaar gecompenseerd door de betekenis enorm te verbreden. Het lijkt een beetje op talen die maar twee woorden voor kleur hebben: dat zijn altijd de woorden voor wit en zwart, maar die worden gebruikt voor licht en donker. Komt er een derde woord bij, dan is dat altijd het woord voor ‘rood’, maar dat wordt weer gebruikt voor veel meer kleurschakeringen. Het vierde woord is óf het woord voor ‘groen’ óf dat voor ‘geel’ en hoe het verder gaat weet ik niet meer. Ooit gelezen in een boek.

Zo kan het gebeuren dat mijn zoon bij het kijken naar de plank met toiletartikelen een hele reeks gerandomiseerde ‘papa’s’ en ‘mama’s’ uitstoot. Daarmee bedoelt hij alleen maar te zeggen: ‘Item x is van papa/mama’.

Nu was ik ten tijde van de oorzaak van onze trots geen krentenbol aan het eten, dus ‘papa eet een krentenbol’ kan niet de bedoeling van mijn zoon geweest zijn. Dan blijven er een paar mogelijkheden over:

Papa (Aufmerksamkeitserreger) eten (ik eet) bol (een krentenbol)
Papa (Aufmerksamkeitserreger) eten (eet! imperativus) bol (een krentenbol)
Papa (Aufmerksamkeitserreger) eten (kom eten, adhortatief) bol (een krentenbol)

Ik kom zo gauw niet op een versie waarbij ‘papa’ níet de functie van Aufmerksamkeitserreger heeft en vraag me dus af of deze zin wel echt telt als één zin met drie woorden en dus of we dit kunnen tellen als een SVO-constructie.

Gelukkig vormt de populatie (N=1) zijn eigen controlegroep, want hij heeft twee moedertalen en de andere – Perzisch – is een SOV-taal. Dus als er bij de eerstvolgende driewoordige zin in die andere taal een SOV-constructie uit komt, hebben we denk ik toch beet.

Dit stukje verscheen eerder op Apoftegma
Afbeelding: Jongen aan het raam, anonieme kunstenaar (tussen 1830-1850), Wikimedia