Het is inmiddels een traditie geworden dat het Meertens Instituut elk jaar een nieuwjaarsboekje uitbrengt, afwisselend over een etnologisch of linguïstisch onderwerp. Voor 2019 is daar van afgeweken, omdat het boekje wel heel erg aansluit bij Goede Vrijdag en Pasen. Het is dus een Paasboekje geworden met de titel Passie voor de Passie. De Matthäus, The Passion en andere passiespelen in ontkerkelijkt Nederland.

Met de ondertitel raakt auteur Ernst van den Hemel de kern van de zaak: terwijl in Nederland de kerken leeglopen, komen er voor de Matthäus Passion, The Passion en verschillende passiespelen, zoals de Passiespelen van Tegelen, heel veel mensen op de been. Van den Hemel legt op een heldere en genuanceerde wijze uit dat al deze passies van hoog tot laag inspelen op emoties rond cultuur, spiritualiteit en identiteit. Mensen lopen weliswaar weg bij de rituelen van de traditionele kerken, maar dat betekent nog niet dat mensen massaal hun zin voor religiositeit zijn kwijtgeraakt. Bovendien laat Van den Hemel ook zien dat niet in heel Nederland de kerken leeg lopen: zo bijvoorbeeld niet in de Bijlmer of in Nunspeet. De auteur toont fraai hoe het succes van The Passion mede georchestreerd wordt door het media team dat tijdens het evenement bijvoorbeeld alleen de welgevallige tweets over bezinning en verbinding doorgeeft, terwijl vulgaire, antisemitische of islamofobe opmerkingen eruit worden gefilterd.

Van den Hemel heeft oog voor veel aspecten van de passie-cultuur, misschien alleen iets te weinig voor de keuze uit het populaire Nederlandse liedrepertoire: wie houdt het droog bij ‘Geef mij nu je angst’? Maar ook hier blijkt hoe passie en emotie hand in hand gaan. Ik kan dit Paasboekje in elk geval iedereen van harte aanbevelen.

Ernst van den Hemel: Passie voor de Passie. De Matthäus, The Passion en andere passiespelen in ontkerkelijkt Nederland. Uitgeverij Ten Have. Utrecht 2020.. Bestelinformatie bij de uitgever