Door Marc Koenen
Kan dat, het woord ‘Onaffe’ gebruiken als een zelfstandig naamwoord? Wel als je Liesbeth Koenen (1958-2020) heet. Lang, heel lang werkte ze aan een boek over de wonderen van ons taalvermogen, verpakt in een aantal opmerkelijke gebeurtenissen uit de werkelijkheid. Zoals Genie, een Amerikaans meisje dat in 1970 al dertien jaar oud was maar door een gruwelijke vader nooit had mogen praten. Kon Genie dat daarna nog leren?
Liesbeth verdiepte zich eindeloos in case histories als deze. Maar helaas, het boek kwam niet af. De werktitel die de uitgever hoorde, ‘Het geval Genie en andere wonderen van ons taalvermogen’, werd voor haar zelf ‘Liesbeths Onaffe’.
Helemaal onaf? Nee. In juli 2020, een maand voor haar dood, schreef ze: (er is) ‘wel een heel stuk klaar, waarin idioot veel research en ander bloed en zweet en tranen zitten. En volgens mij heeft dat wel degelijk prima (los) leesbare teksten opgeleverd. Die voorgoed op een ouwe pc laten desintegreren leek me geen enkel doel dienen. Daarom voor wie het maar wil lezen deze pdf.’
Deze pdf is Liesbeths Onaffe. Haar dank gaat daarbij uit naar Rik Smits, met wie ze naar eigen zeggen ‘ontelbare opwindende uren’ over taal gesproken heeft.
Wat mooi! Dank je wel om dit te delen!
Mooie nalatenschap deze ‘onaffe’ pdf. En Liesbeth had zowel belangstelling voor het gewone, alledaagse taalgebruik als voor deze extreme taalfenomenen. Ik herken die dubbele, schijnbaar tegenstrijdige interesses.
En er was nog een onaf boek in wording van haar en waar ze al jaren mee bezig was en waar ze ook nog een paar jaar voor nodig zou hebben om het af te maken: de biografie van Hugo Brandt Corstius. Benieuwd of er nog wat met haar aantekeningen gaat gebeuren en of het hele project door iemand anders wordt overgenomen. In een in memoriam in de Groene Amsterdammer stond over haar biografie van HBC te lezen:
“In haar kenmerkende stijl van ‘niet bij de pakken neerzitten, maar actie en wel nu!’ besloot ze om alles wat ze over hbc in haar hoofd had in gesproken taal vast te leggen. Haar assistent Misha Melita, haar collega-biograaf (van Renate Rubinstein) Hans Goedkoop en haar vriend en collega-wetenschapsjournalist Hans van Maanen hebben haar in een achttal sessies geïnterviewd en de opgenomen banden zullen gemonteerd worden tot een podcast-serie.”
Dus dat kont er ook nog aan. Begin jaren negentig is ze te gast geweest in het Marathoninterview van de VPRO-radio en is ze drie uur lang geïnterviewd door Jan Haasbroek, hier een linkje naar het eerste uur:
https://www.nporadio1.nl/podcasts/het-marathoninterview/67486-liesbeth-koenen-uur-1
Begrijpelijk, maar toch ook wel opmerkelijk, haar Twitteraccount is opgeheven.
Heel mooi.
Veel dank hiervoor.