De Koninklijke Zuid-Nederlandse Maatschappij voor Taal- en Letterkunde en Geschiedenis, oftewel KZM, is opgericht in Mechelen op 6 februari 1870. De KZM is daarmee de oudste wetenschappelijke vereniging van België met het Nederlands als voertaal. Haar oorspronkelijke doel was “de studie van het wezen en de geschiedenis der Nederlandsche Taal”, maar in latere jaren heeft de Maatschappij haar terrein verbreed, en zijn naast de afdeling Taalkunde ook de afdelingen Letterkunde, Geschiedenis en Klassieke Studies toegevoegd.

Tijdens de jaarlijkse lente- en herfstvergadering van de KZM krijgen vooral jonge wetenschappers de kans een lezing te houden – dikwijls hun allereerste academische lezing, soms in het bijzijn van de trotse familie. Die lezingen worden vervolgens doorgaans in de Handelingen van de KZM gepubliceerd, na beoordeling door experts. Elke vergadering wordt ook voorafgegaan door een plenaire lezing van een gevestigde wetenschapper, dikwijls over een algemeen wetenschappelijk onderwerp.

Deze vergaderingen hebben plaats in de prestigieuze gebouwen van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren (KANTL) in Gent. Het spreekgestoelte staat onder de op de muur geschilderde slogan De Tael is Gansch het Volk van Prudens Van Duyse.

Grote vergaderzaal van de KANTL

De slogan De Taal is Gans het Volk mag vandaag dan wel wat overdreven lijken, in de 19de eeuw moest het Nederlands als taal van wetenschap wel tegen het Frans verdedigd worden. Vandaag de dag zijn er opnieuw zorgen over het Nederlands als taal van wetenschap, deze keer wegens de dominantie van het Engels. De doelstelling van de KZM om het Nederlands te promoten, wint daardoor opnieuw aan relevantie.

Er zijn in 2019 opnieuw mensen gevonden die in de doelstellingen van de organisatie blijven geloven: het Nederlands als taal van wetenschap verdedigen en jonge mensen een mooie kans geven om een lezing te houden en te publiceren. Het bestuur is sterk vernieuwd en bestaat uit een combinatie van aanstormend talent en gevestigde wetenschappers; er zijn vertegenwoordigers van alle Vlaamse universiteiten. De Herfstvergadering van 2020 verliep online via livestreaming voor wel 70 ingeschrevenen. Als vernieuwing voor de KZM na 150 jaar geschiedenis kan dat wel tellen. We zijn van plan om in de toekomst de lezingen ter plaatse in de KANTL met livestreaming te combineren.

Wie een lezing wil houden voor de KZM, kan zich aanmelden bij een sectievoorzitter (zie hieronder). Wie lid wil worden en de organisatie dus financieel wil steunen, kan dat doen via de website www.kzm.be. Elk lid krijgt de Handelingen toegestuurd.

Het bestuur van de KZM

Bestuur van de KZM sedert de Herfstvergadering van 10 oktober 2020

Algemeen voorzitter: Isabeau De Smet MA (KU Leuven)
Algemeen secretaris: em. prof. dr. Jacques Van Keymeulen (UGent)
Voorzitter Taalkunde: dr. Dirk Pijpops (ULiège)
Secretaris Taalkunde: Joren Somers MA (UGent)
Voorzitter Letterkunde: prof. dr. Kornee Van der Haven (UGent)
Secretaris Letterkunde: dr. Hannah Van Hove (VUBrussel)
Voorzitter Geschiedenis: em. prof. dr. Gustaaf Janssens (KU Leuven)
Secretaris Geschiedenis: dr. Michael Auwers (UAntwerpen)
Voorzitter Klassieke Studies: dr. Yanick Maes (UGent)
Secretaris Klassieke Studies: prof. dr. Gert Partoens (KU Leuven)
Redactiesecretaris: dr. Melissa Farasyn (UGent)
Webbeheerder: dr. Karlien Franco (KU Leuven)
Penningmeester: lic. Guido Vander Sande (KU Leuven)
Administratief secretaris: lic. Valerie Bouckaert (UGent)