In 1850 bedacht de Amsterdamse onderwijzer Jan Schenkman (1806-1863) een personage dat een zware stempel zou drukken op de Nederlandse cultuur: Zwarte Piet. Vijf jaar later creëerde hij een ander succesvol personage: de even laffe als lepe joodse soldaat Levie Mozes Zadok. Beide figuren wekten de spotlust op. Levie was zelfs een rage. In 1855 verkochten elkaar genadeloos beconcurrerende uitgevers binnen enkele maanden ruim 56.000 Levie Zadokdrukwerkjes. Hoe is dat daverende verkoopsucces te verklaren? Welk beeld werd er in die teksten van joden geschetst? En hoe werd er in de loop van de tijd op gereageerd?

Naar aanleiding van deze publicatie wijdt het Joods Historisch Museum vanaf eind oktober een mini-expositie aan de Zadok-uitgave.

Over Lachen om Levie:

‘Een geweldige bijdrage aan hoe er in de negentiende-eeuwse maatschappij werkelijk gekeken werd naar joodse medeburgers en hoe die tot karikaturen gemaakt werden. Vrijheid, gelijkheid en broederschap golden niet voor de Levi’s en Sara’s.’

Marita Mathijsen, auteur van o.a. Jacob van Lennep

‘In al z’n beknoptheid geeft dit grondig gedocumenteerde boekje, dat heel toegankelijk is geschreven, een schrijnend beeld van een vrijwel vergeten hoofdstuk uit de geschiedenis van het Nederlandse antisemitisme.’

Emile Schrijver, algemeen directeur van het Joods Historisch Museum

‘Zeldzaam inspirerende speurtocht in digitale archieven met opmerkelijke uitkomst.’

Karel Knip, wetenschapsjournalist bij NRC

Over de auteur
Ewoud Sanders (1958) is journalist en historicus. Wekelijks schrijft hij in de rubriek WoordHoek in NRC over de geschiedenis van woorden en uitdrukkingen. In 2017 promoveerde hij op een geruchtmakende studie naar jeugdverhalen over jodenbekering.

Lachen om Levie. Komisch bedoeld antisemitisme (1830-1930) | Ewoud Sanders | € 15,00 | ISBN 9789462496262 | Gebonden, 120 pagina’s