(Persbericht Suid-Afrikaanse Akademie)

De Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns spreekt haar ernstige bezorgdheid uit over gebeurtenissen die de afgelopen weken hebben plaatsgevonden rond de Universiteit Stellenbosch, een van Zuid-Afrika’s meest vooraanstaande universiteiten. De gebeurtenissen, die te maken hebben met het gebruik van het Afrikaans op de campus en met het onlangs gepresenteerde concept-taalbeleidsplan, hebben geleid tot een onverkwikkelijk drama dat binnen de Afrikaanse taalgemeenschap breed veroordeeld wordt.

De Suid-Afrikaanse Akademie, een organisatie met ruim 950 leden, heeft al meer dan een eeuw als centrale doelstelling de bevordering van het Afrikaans als academische taal ten behoeve van de beoefening van alle disciplines van wetenschap en technologie. De Akademie vindt het erg belangrijk dat wetenschap en beroepsuitoefening plaatsvinden ten dienste van de Zuid-Afrikaanse gemeenschap en dat werknemers daarbij optimaal functioneren. Onze bezorgdheid komt mede voort uit de constatering dat het bestuur van de Universiteit Stellenbosch blijkbaar minachting voelt voor een van de inheemse talen van ons land, tevens de jongste taal van het Afrikaanse continent die zich de afgelopen honderd jaar tot een volwaardige wetenschapstaal ontwikkeld heeft.

De Akademie betreurt de verstarde en technocratische omgang met de realiteit van veeltaligheid die sinds 2014 steeds duidelijker uit taalbeleid en taalpraktijk van de Universiteit Stellenbosch spreekt. En dat ondanks het Afrikaanstalige profiel van de regio waarin de universiteit zich bevindt en waar haar studenten voornamelijk vandaan komen. Kenmerkend voor de provincies West- en Noordkaap is juist de rijke culturele en taalkundige achtergrond. Deze diversiteit zou ten dienste gesteld moeten worden van de gemeenschap voor wie de universiteit opleidt. Blijkbaar beschouwt de Universiteit Stellenbosch deze culturele verscheidenheid echter als een lastig probleem dat systematisch uitgebannen moet worden in het streven naar een ééntalige wetenschapscultuur en internationale status. Tegen elke prijs. 

Het is onbegrijpelijk dat de Universiteit Stellenbosch in haar concept-taalbeleid slechts lippendienst bewijst aan de talige en culturele diversiteit van de gemeenschap die zij dient. Het is de vraag of deze uitmuntende universiteit wel haar rol begrijpt binnen de huidige Zuid-Afrikaanse context, namelijk het toerusten van een nieuwe generatie studenten in een post-pandemisch ontwikkelend land met een broze economie en een gewelddadige samenleving. 

Een goede universiteit verstaat immers het belang van de gemeenschap die men dient en de samenleving waarin men functioneert. Zuid-Afrikaanse universiteiten mogen in deze tijd nooit in een arrogante en eenzijdige topdownrelatie staan tot zijn gemeenschap door een vijandige omgeving te scheppen waar Afrikaanstalige studenten “micro-agressie” ervaren, zoals het eigen departement Afrikaans en Nederlands onlangs onder de aandacht van het Stellenbosche universiteitsbestuur moest brengen.

De Suid-Afrikaanse Akademie doet een beroep op de Universiteit Stellenbosch om haar meest recente concept-taalbeleidsplan grondig te herzien door een taalwetenschappelijk verantwoord proces van taalbeleidsvorming te beginnen waarbij alle rolspelers worden geconsulteerd. De gemeenschap waaruit de Universiteit voortkomt en waaruit haar studenten komen, is dit meer dan waard.