Van smartlap tot boerenpummelrock: V

Deze tekst is het resultaat van de Olympiade van PlusNederlands, die dit jaar in aangepaste vorm doorging. Leerlingen konden individueel deelnemen aan een Onderzoekslab, waarbij ze onder begeleiding van een of meerdere onderzoekers van een Nederlandse of Vlaamse universiteit met een eigen project aan de slag gingen. Tom Withaar uit vwo 5 van het Praedinius Gymnasium in Groningen was een van de enthousiaste deelnemers. Samen met zijn begeleiders Kristel Doreleijers (Tilburg University/Meertens Instituut) en Jos Swanenberg (Tilburg University) verdiepte hij zich de afgelopen maanden in de motivaties voor artiesten om in dialect te zingen. In deze blogserie bespreekt hij de belangrijkste resultaten van zijn taalkundige verkenning. Vandaag in deel V de vierde casestudy: Wat Aans!

Casestudy 4: Wat Aans! (Groningen, 2008 tot heden)

Wie bring’n Grunn in koart, swing’n op die trilploat
Kiek ik zwait mie kapot, loopt mie langs de bilnoad
En alle wichter hier, ja die vind’n het schier
Beweeg die dikke batterij’n in die skinny jeans
En dat stil bliem stoan, dat is niks veur mie
Want als het trilt, dan ben ik er als de kipp’n bie

Trilploat – Wat Aans!, 2016

Normaal voegde hun eigen dialect toe aan de Amerikaanse muziek van de jaren ’70. Wat Aans! doet hetzelfde met de Amerikaanse muziek van nu: ze maken Groninger hiphop. Het hiphopduo is bekend van liedjes als ‘Trilploat’ en ‘Woaromdatten?’ en gebruikt een toegankelijke, populaire stijl (rap) om een breed publiek te informeren over Groningse, politieke thema’s. Dit blijkt duidelijk uit de tekst van ‘Trilploat’, neem bijvoorbeeld dit stukje over taalpolitiek: ‘Wil ik mie nait mit meten, ik ken Nederlands proaten, / Hufst mie nait te ondertitelen, want de Grunneger toal, / Spreek ik alleneg in Grunn, ik goa van Pekel noar stad, / Nou heb ik zin in metworst jong, regel mor wat.’ Of uit dit fragment over de aardbevingsschade in Groningen: ‘Bennen hier in Grunn, woar t beeft en schudt, / En woar noast die ellende ook heul veul gebeurt.’

In 2019 werd een ander nummer van de band een enorm succes: ‘Woaromdatten?’. De tekst van het nummer staat vol woorden die alleen in het Gronings van Pekela gesproken worden, bijvoorbeeld de titel, woaromdatten (‘waarom dat?’). Hierdoor weet een spreker van het Gronings meteen waar de zangers vandaan komen. Zo’n woord of uitdrukking waaraan je meteen kan horen waar iemand vandaan komt heet een sjibbolet, ‘aan uw taal heb ik u herkend’. In de clip van de hit ‘Woaromdatten?’ playbacken de dansers Iwan Esajas en Tresor Fatima de tekst die gezongen wordt door Wat Aans!. Tresor Fatima zegt hierover in een artikel in het Dagblad van het Noorden het volgende: ‘Negers die je plat ziet praten hoor je niet elke dag. Ik had verwacht dat mensen het wel leuk zouden vinden, maar dit? Dit niet.’ De combinatie van dialect en een donkere huidskleur is ook terug te zien bij Steven Brunswijk, voorheen de ‘Braboneger’ (die overigens wel zelf dialect spreekt). Mensen verwachten niet dat iemand met een donkere huidskleur een Nederlands dialect spreekt. De doorbreking van dit verwachtingspatroon zorgt voor een humoristisch effect. De internationale hiphopcultuur krijgt door dialect een regionaal karakter, (alweer) een typisch voorbeeld van glokalisatie.

Ook in de volgende bijdrage blijven we nog in Groningen voor de dialectmuziek van Marlene Bakker.

Literatuur

Meppelink, H. (10 september 2019). Woaromdatten? van rappers Wat Aans blijkt een hit: ‘Het is een beetje uit de hand gelopen’. Dagblad van het Noorden. https://www.dvhn.nl/drenthe/hoogeveen/Woaromdatten-van-rappers-Wat-Aans-blijkt-een-hit-Het-is-een-beetje-uit-de-hand-gelopen-24809730.html
Poparchief Groningen. (z.d.) Wat Aans! Poparchief Groningen. https://poparchiefgroningen.nl/zoeken?mivast=3590&mizig=398&miadt=5&miaet=14&micode=POPACTS&minr=11714951
Taeldeman, J. (2003) Aan uw taal heb ik u herkend. Over sjibboletvorming in de Nederlandse dialecten. In Veronique De Tier en Reinhild Vandekerckhove (Red.), Het dialectenboek 7. Aan taal herkend. Het bewustzijn van dialectverschil (17-43). Groesbeek.
Wat Aans!. (2019). Trilploat. Streektaalzang. http://www.streektaalzang.nl/strk/gron/text/textwaa1.htm