Op zondag 12 september 2021 is onze emeritus collega PhDr. Zdenka Hrnčířová overleden.

Haar is gelukt wat elke wetenschapper, auteur, en docent graag zou willen bereiken. Niet veel mensen kenden haar, maar haar naam was wel bekend. Die staat namelijk op boekomslag van het Nederlands-Tsjechisch woordenboek dat ze samen met haar collega professor František Čermák publiceerde en dat tot in onze dagen door een breed publiek van zowel Nederlandse als Tsjechische taalgebruikers wordt gebruikt. Ze deelde haar expertise en knowhow, gefocust op lexicografie, lexicologie en fraseologie, met haar studenten in seminaars en colleges, en met collega’s uit de internationale neerlandistiek aan de hand van lezingen en publicaties. Zij heeft van de Praagse neerlandistiek een prominente en vooraanstaande lexicografische werkplaats gemaakt.

De geboorte van Zdenka Hrnčířová (née Bendová) valt in de kalender op dezelfde dag als de Dag van de Arbeid. En het was juist enorme bedrijvigheid die haar levensloop definieerde. Als resultaat van een aantal gedwongen veranderingen gedurende haar carrière kon deze taalkundige, afgestudeerd in de vakken anglistiek, neerlandistiek, bohemistiek en wiskundige linguïstiek, bewijzen hoe bedrijvig, zorgvuldig en vasthoudend zij was. Tijdens de zogenoemde ‘normalisatie’ na de Praagse Lente was ze gedwongen om de academiesfeer te verlaten; ze ging echter verder door met lesgeven aan de Praagse Staatstaalschool. In 2015 kon ze vanwege bezuinigingsmaatregelen niet verder werken aan de Filosofische Faculteit; van haar vrije tijd kon echter een breed publiek profiteren, want daarvoor schreef ze het leerboek Nederlands (niet slechts voor) voor autodidacten (Nizozemština (nejen) pro samouky, 2020).

De twintig jaar waarin ze hoofd van de vakgroep neerlandistiek was, zijn een belangrijk deel van het honderdjarige bestaan dat de vakgroep dit jaar viert. Met haar collega Olga Krijtová en ook met andere collega’s vormde ze pedagogisch, vakkundig, organisatorisch en menselijk gezien een vaardig team dat in staat was om enorm gebruik te maken van alle mogelijkheden die er na de Fluwelen Revolutie ineens waren: ze trokken een aantal buitenlandse experten aan; voor de studenten creëerden ze mogelijkheden om in het buitenland te gaan studeren, en een buitenlandstage is intussen een gewoon onderdeel van de studie geworden. De snelle groei van het aantal aanmeldingen voor de studie die van hun inspanningen het gevolg was – en dat op dat moment de capaciteit van de vakgroep overtrof – deed de faculteit ertoe besluiten Nederlands voortaan als een volwaardige studie aan te bieden.

Samen met literatuurwetenschapper Ellen Krol richtte Zdenka Hrnčířová ook het tijdschrift Praagse Perspectieven op. Dit initiatief was gekoppeld aan een reeks gelijknamige colloquia en werd lange tijd beschouwd als een vakkundige presentatie van de vakgroep en een ontmoetingsplaats voor Centraal-Europese en internationale neerlandici. 

Het is haar nog dit jaar gelukt om te kunnen beschrijven hoe zijzelf niet alleen ‘haar’ twintig jaar bij de vakgroep, maar de hele honderd jaar van de vakgroep zag, namelijk in een artikel op de website van Internationale Vereniging voor Neerlandistiek. Ze zal helaas niet meer kunnen bijdragen met een gepland artikel in het tijdschrift Ne-Be. Daarvan zal het volgende nummer het honderdjarige jubileum als thema hebben. Niettemin kan nog een andere bron als documentatie van haar invloed en werkzaamheid bij de Praagse vakgroep worden, namelijk de door haar geschreven beoordelingen in het eindscriptiearchief: tientallen verslagen die bewijzen hoe ze van haar studenten nog betere neerlandici streefde te maken. In haar geval betekende dat dat de studenten niet tevreden moesten zijn met een redelijk resultaat, maar gestimuleerd werden om het beste uit zichzelf te halen.

Irena Kozmanová, Lucie Sedláčková,

en de overige leden van de vakgroep Neerlandistiek te Praag.