Deze week vijf gedichten, gekozen en toegelicht door Kees van der Zwan. Hij was 29 jaar hoofdredacteur van Onze Taal, en is de samensteller van de bundel Gras is een rood woord, met het beste uit 29 jaar Onze Taal. Vandaag als derde een gedicht van Jules Deelder.

Spartageest

Als de geest van Bok de Korver
Zich warm loopt langs de lijn
En de kreet ‘Sparta naar vóóórrèè’
Boven het Kasteel uit stijgt

Weten wij de tijd gekomen
Ons te gorden tot den strijd
En de vijand te bestormen
Tottie ’n hartverzakking krijgt

Nimmer zullen wij versagen
Strijden om elke meter grond
Nooit de Sparta-marsch beschamen
Aan geen enkel voetbalfront

Als Spartaan zijn wij geboren
Als Spartanen sterven wij
In de geest van Bok de Korver
En de naam van Cor van Rijn

Jules Deelder (1944-2019)
uit: Transeuropa (1995)

Hoeveel dichters zouden er zijn van wie weleens een gedicht, een héél gedicht, gescandeerd wordt in een voetbalstadion? Ik ken er maar één: Jules Deelder. Rotterdammer Deelder, levenslang Sparta-fan, droeg zijn ‘Spartageest’ zelf geregeld voor bij thuiswedstrijden op het Kasteel, maar af en toe wordt het ook gedeclameerd door de harde kern van de Sparta-aanhang.
Het is goed te begrijpen dat dit gedicht zo aanslaat op het Kasteel, want het biedt Spartanen veel herkenbaars. De op z’n Rotterdams geslaakte aanmoedigingskreet “Sparta naar vóóórrèè” bijvoorbeeld, en de “Sparta-marsch”, die bij de spelersopkomst door het hele stadion uit volle borst wordt meezongen – staand uiteraard. Net zo gedragen als dat lied zijn in Deelders gedicht archaïsche formuleringen als “gorden tot den strijd” en “nimmer zullen wij versagen” – die passen naadloos bij de in 1888 opgerichte traditieclub. En de supporters zullen beslist de humor inzien van het contrast tussen die ouderwetse taal en toon, en het hedendaagse spreektalige “Tottie ’n hartverzakking krijgt”.
Die mix van oud en nieuw, en verheven en alledaags, is ook te zien in de geweldige openingsregels “Als de geest van Bok de Korver / Zich warm loopt langs de lijn”. Bok de Korver (1883-1957) was een legendarisch goede Sparta-speler, en daarnaast een gentleman pur sang, die bijvoorbeeld niet wilde trainen omdat dat oneerlijk was ten opzichte van de tegenstander, en die dus vast ook niet aan zoiets moderns als een warming-up zou doen. Maar ook voor wie dit niet weet, is het een onweerstaanbaar grappig beeld: een geest die naast de dug-out bezig is met zijn rek- en strekoefeningen.
Sinds de dood van Deelder in 2019 is ‘Spartageest’ op het Kasteel nog steeds geregeld te horen en te lezen, soms in zijn geheel, vaak in citaten. “Als Spartaan zijn wij geboren / Als Spartanen sterven wij” staat er bijvoorbeeld op spandoeken als er een Spartaan is overleden. En “Strijden om elke meter grond!” klinkt als Sparta er volgens de supporters wel even een schepje bovenop mag doen. Het zijn momenten waarop de geest van Jules Deelder zich warmloopt langs de lijn.

Kees van der Zwan