De Limburgse taal staat een dubbele historische gebeurtenis te wachten tijdens de Provinciale Statenvergadering van 13 december.
Gedeputeerde Staten vragen Provinciale Staten om steun voor een historische stap: een aanvraag uiterlijk 2030 voor Deel III-erkenning van het Limburgs onder het Europees Handvest. Dit biedt structurele bescherming en bevordering voor de taal, vergelijkbaar met het Fries en Papiaments.
Ook voor de eerste keer in de geschiedenis van de provincie Limburg krijgen Statenleden eenmalig toestemming om tijdens een plenaire vergadering in het Limburgs te spreken. Nederlandse wetgeving stelt voor bestuursorganen gebruik van het Nederlands verplicht, met uitzonderingen voor Fries en Papiaments.
Dat de aandacht voor de Limburgse taal groot is blijkt uit het aantal burgers dat zich meldde om te spreken tijdens deze Statenvergadering. Ook buiten het Gouvernement werd gevraagd om extra aandacht voor de taal door actiegroep PLAT!.
Bij een Deel-III erkenning verplichten de Rijksoverheid en de provincie zich ertoe om te zorgen dat het Limburgs, ook in de toekomst, onderdeel van de Limburgse samenleving blijft. De huidige Deel II-erkenning en wettelijke beperkingen bieden weinig ruimte voor het Limburgs in bijvoorbeeld onderwijs en bij de overheid.
De vergadering op 13 december is een belangrijke stap in de toekomst van de Limburgse taal, met mogelijk grote gevolgen voor haar zichtbaarheid en erkenning in Limburg én daarbuiten.
Serieuze vraag:
Wat is Limburgs als om de 10 kilometer al verschillen zijn in uitspraak en woorden? Een Venlose pikt een Tegelse er zo uit. Wat Rowwen Hèze zingt kan een Brabander nog wel verstaan maar een Venloos Vastelaovesleedje niet, laat staan als het uit een nog zuidelijkere plaats komt.
Hoe zorg je er voor dat een raadslid uit Maastricht zijn ambtgenoot uit Swalmen kan verstaan en begrijpen?
Serieus antwoord
In mijn lagere-schooltijd hoorde ik vaak dat het Fries vanwege dialectale verschillen niet geschikt zou zijn voor officiëlere zaken die boven het lokale gebruik uitgaan, maar er zijn in mijn leven grote maatschappelijke veranderingen met betrekking tot Fries in onderwijs, bestuur, rechtbank en kerk opgetreden. Nu ik met pensioen ben, wordt er niet meer raar naar gekeken dat het Fries op alle niveaus van de Friese maatschappij gebruikt kan worden, en ook gebruikt wordt. Niet omdat er een grote verandering is opgetreden in de dialectale verschillen, maar wel in de perceptie van die verschillen. Natuurlijk is ook de positie van de geschreven standaardtaal in deze tijd sterker geworden, maar de kwestie is daarom eerder dat het Limburgs – met al zijn variatie – in de officiëlere domeinen gebruikt gaat worden. Laat je niet door koudwatervrees voor de dialectale spreektaal van dit gebruik weerhouden.