Vandaag, 23 januari 2023, promoveert Joke van Balen in Groningen. Joke is vakdidacticus Nederlands aan de NHL/Stenden hogeschool in Leeuwarden en heeft onderzocht hoe docenten Nederlands in het VO ruimte kunnen creëren voor ‘subjectificatie’. Dit pedagogische concept van Gert Biesta staat voor de ontwikkeling van leerlingen tot verantwoordelijke individuen.

Hiertoe heeft ze haar studenten gevraagd op hun stagescholen video-opnames te maken van lessen waarin ze ruimte wilden creëren voor subjectificatie. Deze video-opnames heeft Joke vervolgens geanalyseerd met behulp van Conversatie-Analyse. In vier deelstudies, resulterend in vier internationale publicaties, heeft Joke het verloop van de interactie onderzocht (i) nadat de docent de leerlingen vraagt een mening ergens over te geven of (ii) een ervaring te delen. In deze contexten heeft ze ook gekeken hoe de interactie verder gaat nadat (iii) een leerling zelf het initiatief neemt voor een beurt of (iv) leerlingen met elkaar praten, soms in parallelle groepjes, zonder interventie van de docent.

Joke komt tot de aanbevelingen aan docenten om interesse te tonen in de subjectiviteit van leerlingen, leerling-initiatieven te stimuleren, en tenslotte te accepteren dat subjectificatie kan zijn gediend met niet-centrale discussies tussen leerlingen onderling die je als docent niet allemaal kan volgen. Joke is begeleid door Siebrich de Vries (NHL/Stenden), Myrte Gosen en Tom Koole (RUG).  

Balen, Joke van (2025) Making room for subjectification during classroom discussions. A Conversation Analytic study of interactional practices in the Dutch language classroom. Groningen Dissertations in Linguistics 252