Ondanks de sterke verwantschap tussen Afrikaans en Nederlands, is een grondige beheersing van het Nederlands essentieel voor docenten die het onderwijzen. Afrikaans en Nederlands delen ongeveer 90% van hun woordenschat, maar dit betekent niet dat Afrikaanstaligen automatisch vloeiend Nederlands kunnen spreken, schrijven en begrijpen. Voor academici die beide talen doceren aan Zuid-Afrikaanse universiteiten, is het beheersen van Nederlands een noodzaak. 

Om deze reden heeft de Suider-Afrikaanse Vereniging vir Neerlandistiek (SAVN), met financiële steun van de Taalunie, een intensieve docentenscholing georganiseerd. Dit programma richt zich op de taalontwikkeling van docenten en bereidt hen voor op het Certificaat Nederlands als Vreemde Taal (CNaVT). 

Achtergrond en doel van de docentenbijscholing

Het doel van deze cursus was niet alleen om een week lang intensieve taallessen te volgen, maar ook om de deelnemers structureel te ondersteunen bij hun taalverwerving. De cursus bood een volledige taalimmersie, gevolgd door een zeven weken durend natraject met hybride leermethoden. Dit natraject helpt de deelnemers zich optimaal voor te bereiden op het CNaVT-examen, dat in mei in Potchefstroom en Kaapstad wordt afgenomen. De deelnemers konden zelf bepalen op welk niveau ze examen wilden afleggen – B1, B2 of C1. Door middel van praktische taalopdrachten, grammaticale oefeningen en actieve conversaties kregen zij de kans om hun beheersing van het Nederlands aanzienlijk te verbeteren. 

Deelnemende universiteiten

De intensieve cursus vond plaats in Hermanus van 20 tot 24 januari 2025 en bracht zestien docenten Afrikaans en Nederlands samen van acht Zuid-Afrikaanse universiteiten:  Universiteit van Wes-Kaapland (UWK), Nelson Mandela Universiteit (NMU), Universiteit Stellenbosch (SU), Universiteit Kaapstad (UK), Noordwes-Universiteit (NWU), Universiteit van Suid-Afrika (Unisa), Universiteit van Pretoria (UP) en Universiteit van die Vrystaat (UV). Deze docenten kwamen zowel uit het noorden als het zuiden van het land en vormden een diverse groep met verschillende niveaus van taalvaardigheid. 

Cursusopbouw en examenvoorbereiding

De cursus werd geleid door ervaren docenten taalverwerving die moedertaalsprekers van het Nederlands zijn en al geruime tijd in Zuid-Afrika wonen. De taaldocenten waren Gonneke Groenen (NWU) en Karin Benjamin (UK), die met veel expertise en enthousiasme de lessen verzorgden. Gedurende de week werden de deelnemers ondergedompeld in het Nederlands.Naarmate de week vorderde, werd duidelijk hoe snel de deelnemers vooruitgang boekten. Tegen het einde van de cursus waren zij in staat om vloeiende debatten te voeren over actuele maatschappelijke kwesties. Dit maakte indruk op de bezoekers uit Den Haag en onderstreepte het succes van de cursus.

Samenwerking met de Taalunie

De aanwezigheid van vertegenwoordigers van de Taalunie benadrukte het belang van dit initiatief. Gunther Van Neste (secretaris van de Taalunie) en Karlijn Waterman (senior beleidsadviseur) bezochten de cursus in Hermanus als onderdeel van hun reis naar Zuid-Afrika. Tijdens hun bezoek gaf Waterman een presentatie over de rol van de Taalunie en hoe deze academici in de regio kan ondersteunen. Daarnaast vonden er besprekingen plaats met het SAVN-bestuur, waarbij onder andere de verdere samenwerking en de organisatie van toekomstige projecten werd besproken. Ook Berto Bosscha, vertegenwoordiger van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) van de Nederlandse Ambassade in Pretoria, was aanwezig. Hij sprak met de deelnemers over de organisatie van de tweede editie van de internationale redenaarswedstrijd, een ander belangrijk initiatief ter bevordering van de Nederlandse taal in Zuid-Afrika. 

Resultaten en ervaringen van deelnemers

Alle lof en dank gaat uit naar Gonneke Groenen en Karin Benjamin voor hun deskundige begeleiding, en naar de Taalunie voor hun steun bij dit project. Het succes van deze cursus bewijst dat taalverwerving niet alleen een kwestie is van theorie, maar vooral van praktijk, interactie en voortdurende oefening.