Afgelopen vrijdag 25 april was het zover. Op de Eötvös Loránd Universiteit ELTE werd de 25ste editie van de Dag van de Hongaarse Neerlandistiek gevierd, een dag die om de beurt wordt georganiseerd door een van de drie vakgroepen Neerlandistiek in Hongarije. De ELTE had dit jaar het thema ‘Woorden INlijven: Nederlands binnen en buiten het boek’ gekozen. Na ontvangst met koffie, fruit en koek werd de dag officieel geopend door Desirée Bonis (Ambassadeur van Nederland) en Koenraad Van de Borne (Diplomatiek Vertegenwoordiger van Vlaanderen). Orsolya Réthelyi (Vakgroepshoofd van ELTE Neerlandistiek) sprak enkele openingswoorden en daarmee kon het programma officieel van start gaan.

Er hing een vrolijke slinger van tasjes in alle kleuren van de regenboog door het lokaal waarvan de sprekers en deelnemers gedurende de dag eentje mee naar huis mochten nemen. De tasjes waren voorzien van de eerste regels van het Hongaarse gedicht Szabadság, szerelem, plus de Nederlandse vertaling: Vrijheid en minne, beheersen mijn zinnen. Dit was een knipoog naar de manier waarop taal binnen en buiten het boek een maatschappelijke rol kan spelen. Het gedicht is in 1847 geschreven door Sándor Petőfi, een Hongaarse dichter en revolutionair, maar wordt door steeds nieuwe generaties herontdekt als leus voor meer vrijheid en verzet tegen autoritaire politiek en maatschappelijke machtsmisbruik. Zo blijft dit gedicht doorleven.  

De eerste spreker binnen de lezingenserie Van de pagina de lucht in was Annelies Verbeke. De schrijfster was speciaal vanuit Gent naar Boedapest afgereisd en gaf een lezing met de titel Wie wordt gehoord? De volle zaal heeft muisstil genoten van de voordracht over de Hongaarse dokter Ignaz Semmelweis, ‘De pionier’ uit haar verhalenbundel Veronderstellingen. Vervolgens werd het woord overgedragen aan Anna Woltz. De kinderboekenschrijfster was aanwezig met haar zoontje en vertelde tijdens haar lezing over de start van haar carrière toen zij als vijftienjarige al columns mocht schrijven voor de Volkskrant, sprak over de thema’s angst en moed en las een fragment voor uit haar boek Alaska, dat naar het Hongaars is vertaald door Andrea Rádai. De lezingenserie werd afgesloten met het Ik kan niet weten, de Nederlandse vertaling van het gedicht Nem tudhatom – Ik kan niet weten van Miklós Radnóti door Arjaan van Nimwegen en Orsolya Réthelyi. In de getoonde video werd het gedicht regel voor regel voorgedragen door de ELTE Vakgroep Neerlandistiek en Arjaan van Nimwegen. Op deze manier kon Van Nimwegen als derde spreker van de dag zich digitaal voorstellen.  De lezingenreeks in de ochtend werd afgesloten met het gezamenlijk zingen van een muzikale bewerking van een intiem liefdesgedicht van Radnóti.

Na een korte pauze was het tijd voor het rondetafelgesprek Vrijheid en minne / Szabadság, szerelem. Jonge academici van alle drie de vakgroepen – van de Károli Gáspár Universiteit, de Debrecen Universiteit, en de Eötvös Loránd Universiteit ELTE – namen samen met Annelies Verbeke en Anna Woltz deel. Één stoel bleef vrij voor iedereen om plaats te mogen nemen, en werd iedere tien minuten gevuld door een andere bezoeker. Alle deelnemers werden uitgenodigd om na te denken over vragen als “Wat betekent ‘woorden INlijven’ voor jou?” en om deel te nemen aan de discussie rond de kracht van het woord in het maatschappelijk debat.

Tijdens de lunch verzorgden studenten van de Károli Gáspár Universiteit posterpresentaties en konden alle aanwezigen deelnemen aan een gedichtenspeurtocht. Verspreid door het gebouw waren dertien naar het Nederlands vertaalde Hongaarse gedichten te vinden, evenals één Nederlands gedicht van Arjaan van Nimwegen. De deelnemers die de meeste originele titels wisten te achterhalen mochten ook een tasje van de kleurrijke slinger mee naar huis nemen.

De middag was gevuld met diverse workshops. Annelies Verbeke sprak over Sturing en daartegen optreden en moedigde bezoekers aan om ingeslepen leespatronen te doorbreken en bijvoorbeeld meer niet-Europese schrijvers te lezen.  Vervolgens werden alle bezoekers uitgenodigd voor de opening van de studenten-tentoonstelling De wondere werelden van Arjaan van Nimwegen – Reizen in tijd, ruimte en verbeelding. De BA2-studenten van de ELTE presenteerden de werken die zij onderzocht hadden – waaronder een Domtoren van letters gemaakt, ingenieuze bibliofiele drukwerk van vertalingen van François Villon, kaarten van verzonnen werelden – waarna er tijd was om rond te kijken en de objecten en toelichtingen te bewonderen. De laatste workshop werd gegeven door de Hongaarse acteurs Ádam Farkas en Sára Bohoczki. Zij lieten zien welke keuzes je maakt bij het vertalen van een boektekst naar een podiumtekst aan de hand van hun toneelbewerking van Zondag, maandag, sterrendag van Anna Woltz. De workshops werden feestelijk afgesloten: omdat er al 55 jaar onafgebroken Nederlands gedoceerd wordt aan de ELTE, hebben we dit samen met een enorme taart gevierd en kreeg Judit Gera, emeritus hoogleraar aan de ELTE, de eer om de kaarsjes uit te blazen.

Om het feest compleet te maken stond het laatste gedeelte van de Dag van de Neerlandistiek in het teken van het podium. De aanwezigen werden getrakteerd op de toneeluitvoering van Ádam Farkas en Sára Bohoczki, de voordracht van Huilbaby door Annelies Verbeke, enkele gezongen gedichten met muzikale begeleiding, een korte voorstelling door de toneelclub van ELTE over het begin van de vakgroep en er waren natuurlijk allerlei spontane bijdragen van het publiek.

Op het einde van de dag was de slinger met de tasjes in alle kleuren van de regenboog leeg. Iedereen ging naar huis met een aandenken aan deze feestelijke dag waarop we de bloeiende Neerlandistiek in Hongarije samen hebben kunnen vieren.

Veel dank aan allen die geholpen hebben om dit een onvergetelijke dag te maken. Veel dank aan onze gastsprekers dat ze onze Studiedag luister hebben gegeven, aan de docenten, studenten-assistenten en studenten van de ELTE die al maanden bezig zijn met de organisatie van deze dag en heel veel gedaan hebben om alles soepel te laten verlopen. Wij zijn de Nederlandse Taalunie, de Ambassade van het Koninkrijk Nederland, de Vlaamse vertegenwoordiging, de Orde van den Prince, afdeling Arnhem, Literatuur Vlaanderen, de Stichting Pro Nederlandistica, de Pagony uitgeverij en de ELTE zeer dankbaar dat ze de 25ste editie van de Dag van de Hongaarse Neerlandistiek aan de ELTE gesteund hebben.  

(Meer foto’s zijn te vinden op de Facebook-pagina van de ELTE Vakgroep Neerlandistiek)