Werken aan digitale geletterdheid met historische bronnen – PLG Transkribus

Digitale geletterdheid is tegenwoordig een van de basisvaardigheden in het curriculum. Het gebruik van AI en machine learning neemt snel toe, maar veel docenten vragen zich nog af hoe ze deze technologieën concreet kunnen inzetten in hun eigen vaklessen. Hoewel de meeste leraren, en leerlingen, bekend zijn met het genereren van teksten via LLM-programma’s als ChatGPT en Copilot, zijn de mogelijkheden van LLM-programma’s voor het toegankelijk maken van historische bronnen minder bekend. Dankzij Handwritten Text Recognition (HTR) is dat nu veel beter mogelijk. Eén van de meest gebruiksvriendelijke platforms die het onderwijs en onderzoek toegang biedt tot deze technologie is Transkribus.

Transkribus wordt in het voortgezet onderwijs nog nauwelijks ingezet. Met dit project willen we de kennis en ervaring die aan de Universiteit Leiden is opgedaan met Transkribus vertalen naar leermateriaal dat geschikt is voor middelbare scholen en vrij beschikbaar stellen als open leermateriaal. In de te ontwikkelen lessen maken de leerlingen niet alleen kennis met authentieke historische bronnen, maar krijgen ze eveneens een laagdrempelige introductie in de werking van machine learning. Op die manier leren zij bewuster en kritischer omgaan met deze technologie.

In dit project werkt het ICLON samen met docenten en onderzoekers van de Faculteit Geesteswetenschappen, de Universitaire Bibliotheken Leiden en Erfgoed Leiden.* In een professionele leergemeenschap van vier bijeenkomsten word je meegenomen in de achtergrond van AI en Large Language Modellen en ga je zelf aan de slag met Transkribus en authentieke bronnen en geschriften uit de collecties van de Universitaire Bibliotheken Leiden en Erfgoed Leiden.

Ben je docent in het voortgezet onderwijs en lijkt het je interessant om in je onderwijs te werken met authentieke historische bronnen of je te verdiepen in de mogelijkheden van AI en machine learning voor historisch onderzoek, dan is deze PLG interessant voor jou.

Wil je meedenken en mee-ontwerpen aan deze nieuwe lessen, dan nodigen we je van harte uit om je aan te melden. Er geldt een maximum van 20 deelnemers.

* Met bijdragen van Alma Kuijpers (ICLON), Nick Tomberge (ICLON), Bram Caers (FGW), Peter Verhaar (UBL) en Susan Suèr (Erfgoed Leiden).

Datum, tijd en locatie

Maandag 19 januari 2026, 14.15-17.00 uur
Universiteitsbibliotheek
Vossius-zaal (2e verdieping),
Witte Singel 27
Leiden

De volgende drie bijeenkomsten vinden ook plaats op een maandagmiddag en worden in overleg met de deelnemers ingepland. Deze zullen plaats vinden in de periode tussen februari en mei 2026.

Kosten

Deelname is gratis vanwege subsidies van de Universiteit Leiden en de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde.

Meer informatie en aanmelden

Meer informatie is verkrijgbaar via Onderwijsnetwerk Zuid-Holland en aanmelden kan via dit formulier.