De buurvrouw staat op de stoep, kijkt schuin de straat af, en zegt gemelijk: 'Die mensen, die voeren nooit wat goeds in hun schild.' Wat nu? Wie precies bedoeld worden, blijft in het midden. Misschien dat ene gezin halverwege de straat dat vorige week opnieuw bezoek had van de politie. Misschien gewoon de bewoners van een ander deel van de wijk. Misschien Marokkanen, want … [Lees meer...] overDie mensen, je weet wel
taalkunde
Etymologica: De doudenduld van het dagenlengen
De grote uitbundigheid van blad en bloem in lente is niets minder dan het toonbeeld van hoogtijd. Laat ons dan eens kijken naar de opmerkelijke gelijkenis tussen twee oude, Germaanse woorden: *dulþô ‘bloemscherm, boomkroon’ en *dulþiz ‘hoogtijd, viering’. Gedaanten Het ene woord is alleen in de taal van onze oosterburen overgeleverd, eerst in de middeleeuwen als … [Lees meer...] overEtymologica: De doudenduld van het dagenlengen
Het belang van taal in de eerste duizend dagen
Een baby die kraait, lacht of met grote ogen naar je kijkt - daar begint taal al. Nog vóor het eerste woordje wordt uitgesproken, is het brein van je kind al druk bezig met luisteren, herkennen en verbinden. Onderzoekers van het Baby & Child Research Center bekijken hoe dat wonder precies werkt: hoe taal ontstaat, groeit, en wat jij als ouder kunt doen om dat natuurlijke … [Lees meer...] overHet belang van taal in de eerste duizend dagen
Ik haal mij ’n hond op
In de Middelnederlandse tekst Der Ystorien bloeme staat de zin: 'Ghi selt mi saterdaghe gaen / Ter kerken'. Eeuwen later vertelt een vrouw een anekdote: 'Ik bel aan en daar staat me toch een beer voor de deur.' De eerste zin kreeg enige bekendheid door de grammaticus F.A. Stoett, en is sindsdien door veel andere schrijvers over het Middelnederlands geciteerd. (Overigens … [Lees meer...] overIk haal mij ’n hond op
Het is toch mooi weer
Wat zeg je, op de lastige momenten dat je broer vertelt dat hij taart meeneemt naar de picknick?Jíj́ zou het toetje maken. Dus je roept verontwaardigd uit: 'Ik maak toch het toetje!' Dat ene woordje toch doet allerlei dingen tegelijk: het herinnert je broer aan een eerder gemaakte afspraak, het maakt duidelijk dat er een verschil is met wat hij net zei, en het drukt je … [Lees meer...] overHet is toch mooi weer
Een houten spinnewiel en ander sprokkelhout
Op mijn bijdrage Al op een houten spinnewiel in dit tijdschrift zijn diverse interessante reacties gekomen, waar ik graag in deze bijdrage nog even op wil ingaan. Enkele lezers gaven nog andere voorbeelden, ook allemaal uit liedjes: Een andere lezer wees op een vergelijkbare constructie in liedjes, ook aan het begin van de versregel: ‘en van je”. Voorbeelden daarvan … [Lees meer...] overEen houten spinnewiel en ander sprokkelhout
De biografe en zijn biografie
Op de website van de Lage Landen stuitte ik een tijd geleden op de volgende zin: “In zijn biografie door Maria Vlaar blijkt Joost Zwagerman een beroepsleugenaar.” De zin stond in de titel van een recensie van Zwaag, de biografie van Maria Vlaar over Joost Zwagerman. Ik was niet zoveer getroffen door de kwalificatie van Zwagerman, maar wel door het kleine woordje zijn. … [Lees meer...] overDe biografe en zijn biografie
De lange staarten van de taal
Lang leve de woorden die je zelden tegenkomt. Kwispelstaarten. Obex. Ziften. Alikruik. Zerp. Ze vormen de periferie van de woordenschat, de 'lange staarten' van de frequentieverdeling zoals statistici ze noemen. Een groot deel van iedere Nederlandse tekst bestaat uit een klein aantal woorden (de, een, op, man, ik, enz.). Dat is het dikke lichaam van de taal. Daarnaast liggen … [Lees meer...] overDe lange staarten van de taal
15-16 October 2026: LiME Conference on Language Variation (LiCLA 2)
LiME and the REEDS-network are proud to present the second installment of the LiME Conference on Language Variation (LiCLA 2). LiCLA 2 Amsterdam, 15–16 October 2026 We are pleased to announce that the following invited speakers have agreed to give a talk at LiCLA 2: You can find the call for papers here. The submission deadline is 30 May 2026. … [Lees meer...] over15-16 October 2026: LiME Conference on Language Variation (LiCLA 2)
Moedertaalsprekers Nederlands gezocht voor taalonderzoek
Voor een klein onderzoek naar verschillen tussen het Nederlands en het Pools, dat Robert de Louw (Adam Mickiewicz Universiteit Poznań) en Camiel Hamans opgezet hebben, zoeken zij moedertaalsprekers van het Nederlands die bereid zijn 21 zinnen schriftelijk te beoordelen. Zij hebben een voorkeur voor sprekers van het Nederlands die geen taalkundigen zijn en die evenmin kennis … [Lees meer...] overMoedertaalsprekers Nederlands gezocht voor taalonderzoek
Dromen als verhalen
Ik heb vannacht gedroomd. Ik werd door een groene draak achtervolgd. 'Stop!', roept er nu iemand van achterin de zaal. 'Je bent nooit door een groene draak achtervolgd! Groene draken bestaan helemaal niet!' Waarom heeft die persoon nu ongelijk? Doordat ik begonnen ben met te vertellen dat ik vannacht gedroomd heb. Het is logisch om de volgende zin dan te interpreteren als een … [Lees meer...] overDromen als verhalen
Etymologica: Snelcursus leenwoorden ontmaskeren
Met behulp van de Ausnahmslosigkeit der Lautgesetze (gezondheid!) Terwijl in het Parijs van de late negentiende eeuw de vroeggestorven dichters elkaar onder vuur namen, gebeurde er in Leipzig, in het kille oosten van het Duitse Keizerrijk, iets wat minstens zo interessant is. Daar verzamelde zich een aantal taalkundigen die zichzelf de Junggrammatiker noemden. … [Lees meer...] overEtymologica: Snelcursus leenwoorden ontmaskeren
Te verschijnen: Tweede editie Syntax of Dutch
The Syntax of Dutch presents a synthesis of current thinking on Dutch syntax. Its principal focus is on describing the Dutch language; technical issues related to linguistic theory are addressed only if new light is shed on the subject. The work is organized around the four lexical categories verbs (volumes 1–3),nouns (volumes 4–5), adjectives (volume 6), and adpositions … [Lees meer...] overTe verschijnen: Tweede editie Syntax of Dutch
Al op een houten spinnewiel
Lang geleden zat ik in mijn ouderlijk huis naar Het meisje met de blauwe hoed te kijken, een Nederlandse televisieserie uit 1972, gebaseerd op het gelijknamige boek van Johan Fabricius en een gemoderniseerde bewerking van de gelijknamige film uit 1934. Mijn opa, die bij mijn ouders inwoonde, keek ook. Op een bepaald moment bracht André van Duin, een van de hoofdrolspelers, een … [Lees meer...] overAl op een houten spinnewiel
Waarom een krijger nooit wat krijgt
Een van de privileges van de hoofdredactie van Neerlandistiek is dat je soms boeken mag lezen voor ze verschenen zijn. Het is voor jullie, eenvoudige stervelingen, nog een paar maanden wachten tot de nieuwe editie van Syntax of Dutch verschijnt, maar ik heb hem hier al, dankzij de hoofdauteur Hans Broekhuis En steeds als ik er elektronisch doorheen ga, ontdek ik iets nieuws … [Lees meer...] overWaarom een krijger nooit wat krijgt
Maak jij in je dialect verschil tussen mannen, vrouwen, of dingen?
Dialectlab 1: Genusonderscheid in derde persoon meervoudspronomina In de serie Dialectlab snijdt de taalkundige Bart Jacobs interessante kwesties uit de Nederlandse dialecten aan. Kijk eens naar de volgende zin: Of je nu ze, hen, of hun kiest, in de standaardtaal maakt het daarbij geen verschil of je naar vrouwen, mannen of huizen verwijst. Hetzelfde zie je … [Lees meer...] overMaak jij in je dialect verschil tussen mannen, vrouwen, of dingen?
20 april 2026: Limburglezing Trots op je taal
In Nederlands Limburg spreken (of verstaan) veel mensen Limburgs. Of Maastrichts. Of iets dat op Venloos lijkt. Wat is nou eigenlijk de status van dat ‘Limburgs’, wat zijn de ambities van de Provincie Limburg op het gebied van onze taal en welke rol speelt het Hoes veur ’t Limburgs daarin? Dr. Stefanie Steinhauer-Ramachers is wetenschappelijk programmaleider … [Lees meer...] over20 april 2026: Limburglezing Trots op je taal
Wannie Carstens bij Taaldinge
Hoe gaan ‘n akademikus te werk om ‘n omvattende akademiese naslaanwerk te omskep in ‘n toeganklike populêr-wetenskaplike boek? Die taalkundige, prof. Wannie Carstens, vertel vir Ina Strydom hoe hy dit benader. … [Lees meer...] overWannie Carstens bij Taaldinge
Toon in Noord-Brabant!
Komt het Limburgse toonsysteem ook voor in Oost-Brabantse dialecten? Limburgse dialecten zijn bijzonder in het Nederlandse taalgebied. Een van de meest opmerkelijke kenmerken is het toonsysteem. In Limburgse dialecten kun je bijvoorbeeld betekenisonderscheid maken door alleen maar de toon van de klinker aan te passen. Bekende voorbeelden zijn zaege voor ‘zagen’ en voor … [Lees meer...] overToon in Noord-Brabant!
Survival of the grappigste
Er zijn zoals bekend eindeloos veel wetenschappelijke artikelen. Een mens kan er iedere minuut van haar leven twee lezen, en dan heeft ze nog niets gelezen. Als ik eerlijk ben kun je de meeste ook meteen weer vergeten als je niet toevallig nét zelf met dat onderwerp bezig bent. Maar er verschijnen gelukkig ook nog altijd wetenschappelijke artikelen die sprankelen van de … [Lees meer...] overSurvival of the grappigste
Geef je over!
Bevelen als samenvattingen Jij en je bijrijder zitten samen in de auto. "En nu naar links!" roept je bijrijder. Zonder na te denken draai je aan het stuur. Is dat nu rationeel gedrag? De bijrijder heeft je geen enkel argument gegeven. Toch weet je op de een of andere manier na die vier woorden méér dan toen ze nog zat te zwijgen. Maar wat leer je precies van een … [Lees meer...] overGeef je over!
Leiden Language Modeling Center
Het LLMC is een Leids expertisecentrum dat kennis over taal en AI inzet om het gebruik van taalmodellen verantwoord, transparant en effectief te maken. De huidige AI wordt vooral bepaald door grote taalmodellen (LLMs). Deze modellen leren van taal en voeren taken uit via instructies in tekst. Het wordt steeds duidelijker dat de taalkunde hier een belangrijke rol … [Lees meer...] overLeiden Language Modeling Center
Etymologica: Waarom granaten naar granaatappels vernoemd zijn
Verplichte biologie voor taalkundigen? Ik ben behoorlijk van de natuur vervreemd. Ik kan een wilg van een berk onderscheiden en, iets ingewikkelder, een kauw van een kraai – en daar houdt het ook wel op. Ik woon in Amsterdam-Oost, vlak bij de Dapperstraat van J.C. Bloem en onderschrijf zijn adagium: ‘Wat is natuur nog in dit land? (...) Geef mij de grauwe, stedelijke … [Lees meer...] overEtymologica: Waarom granaten naar granaatappels vernoemd zijn
Aan het twijfelen
Wat voor zinsdeel is 'aan het wandelen' in 'Joke is aan het wandelen'? Er komt een nieuwe editie van de Syntax of Dutch, de monumentale grammatica van het Nederlands van Hans Broekhuis en Norbert Corver! Ruim 5000 pagina's telt dit gigantische naslagwerk in, en er staat alles in wat we weten over de zinsbouw van het Nederlands. Wat betekent dat er nog veel open plekken … [Lees meer...] overAan het twijfelen
Leren, weten en onderwijzen in de Germaanse talen
Dat het woord leren in het Nederlands zowel 'kennis verwerven' als 'kennis doorgeven' kan betekenen, is op het eerste gezicht verwarrend: het onderwerp doet toch echt iets anders in 'de kinderen leerden zwemmen' dan in 'Marieke leerde de kinderen zwemmen'. Toch ben ik nog nooit iemand tegengekomen die in de war was door het verschil, en niet begreep wie er nu wat aan het doen … [Lees meer...] overLeren, weten en onderwijzen in de Germaanse talen
