De Nederlandse Grand Tour naar Italië in de tweede helft van de achttiende eeuw, de bloeitijd van de Verlichting, is het onderwerp van dit essay. De verslagen van de lange Italiaanse reizen die, vaak ter afronding van hun educatie, werden ondernomen door talrijke welgestelde achttiende-eeuwse Nederlanders zijn door historici vaak beschouwd als niet veel meer dan vindplaatsen voor vermakelijke en prikkelende anekdotes. Zij zijn echter nooit bestudeerd als belangrijke bronnen voor de intellectuele en culturele geschiedenis van de Nederlandse Verlichting. Dit essay betoogt dat het de hoogste tijd is dat laatste wel te gaan doen en het besef te laten doordringen dat de verslagen van de Nederlandse reizen naar Italië fundamentele thema’s uit het verlichtingsdenken reflecteren. In de tweede helft van de achttiende eeuw ontwikkelden Nederlandse reizigers naar Italië een nieuwe visie op de klassieke oudheid, leerden zij kunst en natuur met een tot dan toe onbekend esthetisch vocabulaire te beschrijven, raakten zij voor het eerst serieus geïnteresseerd in de sociale en economische problemen van het moderne Italië, en begonnen zij bovendien hun persoonlijke ervaringen en individuele verbeelding een belangrijke rol in hun reisverslagen te laten spelen. De Nederlandse Grand Tour van de tweede helft van de achttiende eeuw was, kortom, niets minder dan een laboratorium van het verlichtingsdenken.
Wyger R.E. Velema (1955) studeerde geschiedenis in Amsterdam en Groningen en behaalde zijn doctoraat aan de Johns Hopkins University (Baltimore, VS). Hij was tot 2021 Universitair Hoofddocent en Jan Romein Hoogleraar bij de Afdeling Geschiedenis van de Universiteit van Amsterdam. Zijn specialisme is de geschiedenis van de achttiende eeuw, in het bijzonder die van het politieke denken. Hij publiceerde, naast talrijke artikelen, onder meer Enlightenment and Conservatism in the Dutch Republic. The Political Thought of Elie Luzac (1721-1796) (1993), Republicans. Essays on Eighteenth-Century Dutch Political Thought (2007) en, als mederedacteur, Vrijheid. Een Geschiedenis van de vijftiende tot de twintigste eeuw (1999), Het Bataafs Experiment. Politiek en cultuur rond 1800 (2013) en Ancient Models in the Early Modern Republican Imagination (2018).
Laat een reactie achter