Vernieuwingen in het vak Nederlands

Het vak Nederlands staat aan de vooravond van een grote vernieuwing. Vanaf 2026 worden de herziene kerndoelen en eindtermen ingevoerd. Waar de focus lange tijd lag op losse onderdelen zoals begrijpend lezen, spelling en grammatica, staat straks het samenhangend gebruiken van taal centraal. Lezen, schrijven en taalbeschouwing worden geïntegreerd en betekenisvol aangeboden.

Taal en identiteit

Een belangrijke pijler van de vernieuwing is het versterken van het taalbewustzijn. Samen met Simone Pluim ontwikkelde en gaf ik de afgelopen periode een nieuwe module aan examenklassen 4C en 4D. De centrale vraag: Welke rol speelt taal in relatie tot mijn eigen identiteit en die van mijn omgeving?

Leerlingen begonnen bij zichzelf met het maken van een taalvingerafdruk. Ze onderzochten hoe zij taal gebruiken in verschillende contexten: thuis, op school, online, bij vrienden of in formele situaties en welke talen, varianten en emoties daarbij horen.

Streektaal in de klas

Een bijzonder onderdeel was de gastles Drents van Arja Olthof (’t Huus van de Taol). Leerlingen maakten kennis met streektaal, taalvariatie en de geschiedenis van het Drents. Ze vertaalden het gedicht Vrumde van Gerard Nijenhuis naar het Nederlands, wat leidde tot mooie gesprekken over woordkeuze en betekenis.

Daarnaast schreven leerlingen zelf een Drents gedicht óf een gedicht in het Standaardnederlands over de Drentse cultuur. De opbrengst was indrukwekkend, creatief, persoonlijk en soms ontroerend.

Onderzoekend en creatief

De module werd afgesloten met een klein taalonderzoek. Het onderzoek is geschreven door Arja Olthof van Huus van de Taol. Leerlingen konden:

• een Drentse spreker interviewen;
• een taalexpositie maken over taalvariëteiten in Drenthe;
• of Drents in de publieke ruimte onderzoeken en promoten.

Gerko Kuiper en Luciano van Spronsen kozen voor die laatste optie en maakten een promotievideo voor een nieuw Drents woord: sukkelduuk. Een prachtig eindproduct!

Wat leerlingen meenemen

De gehele lessenreeks kreeg van onze leerlingen gemiddeld een 7,5 met een 6 als laagste cijfer.

Enkele reacties:

• “Dialect is meer dan streektaal, er zit een hele geschiedenis achter. Het verbindt ook mensen.”
• “Dat er meer verschillende talen zijn in je eigen omgeving dan je denkt.”
• “Het taalonderzoek liet zien dat ik niet overal hetzelfde praat – en dat dat oké is.”
• “Ik wist niet dat het Drents zo mooi en bijzonder is.”

Voor ons als docenten was deze module een inspirerende kennismaking met de vernieuwde kerndoelen. Werken vanuit samenhang en betekenis zorgt voor betrokken leerlingen én geeft richting aan de toekomst van ons onderwijs. Met enthousiasme bouwen we in 2026 verder aan een nieuw examenprogramma dat recht doet aan taal in al haar rijkdom.

We beginnen 2026 met het samen lezen en bespreken van een hertaling van Mariken.