Verliefd in Benin
Onze blik op de werkelijkheid is altijd medebepaald door wie wij zijn en tot welke cultuur wij behoren. Een louter objectieve beschrijving is dus niet mogelijk. Dit idee wordt door Valerie, antropoloog en wees, meermaals in Sporen van het voorland verkondigt. Antropologie stelt de mens volgens Valerie er echter wel toe in staat om je eigen subjectiviteit te overstijgen door in dialoog te gaan met jezelf. Deze zelfreflectie kan je volgens haar zelfs schizofreen noemen. Je splijt je geest immers in delen.
Valerie doet onderzoek naar voodoo en gaat als antropoloog naar Benin, de bakermat van deze syncretische religie, om te achterhalen wat de sociale effecten zijn van dit geloof. Ze hypothetiseert dat voodoo als een soort lijm de verschillende culturen in Benin bij elkaar weet te houden. Daarnaast is ze geïntrigeerd door de wereldberoemde etnoloog Alex Verlinden die spoorloos is verdwenen in hetzelfde land. Ze poogt dus ook om hem te ontmoeten.
Etnoloog Alex gaat in Benin door het leven als Xela, de dadah, oftewel koning die zijn dagen slijt in een voodooklooster. Xela is echter geen rol die Alex speelt om door te dringen tot de belangrijkste rituelen van voodoo. Nee, de geest van Alex is echt in tweeën gespleten. Daarnaast hoort hij ook nog eens de stem van de ‘Almacht’ die hem opdraagt om alles achter zich te laten en zich te focussen op het herstellen van de harmonie in het universum. Van dit allerhoogste plan komen we als lezer echter weinig te weten. We lezen vooral hoe Xela seks heeft met vrouwen en dat hij ze met enige regelmaat mishandelt.
Valerie weet Alex uiteindelijk te traceren en een ontmoeting volgt dan snel. In de gesprekken met Valerie wisselen Xela en Alex elkaar af, waardoor Alex op het juiste moment het intellectuele gehalte weet op te krikken door David Graeber, Immanuel Kant en Paulus de apostel te namedroppen. Het kan niet anders dan dat de bloedmooie Valerie en Xela/Alex uiteindelijk als een blok voor elkaar vallen. Die verliefdheid wordt op de verhevenste manier beschreven:
Haar ziel is verankerd in zijn hart, alsof ze altijd al bij hem was. Valeries innerlijke kracht heeft de zijne beroerd in een oneindige, kosmische dimensie waar de structuur van tijd en ruimte niet langer bepaald wordt door de verdeling van materie en energie. Ze zijn één universele entiteit en zullen elkaar altijd vinden, in beweging en in rust, volgens de modus van de eeuwenoude natuurwetten en die van het menselijke hart. (p.199)
Als donderslag bij heldere hemel verandert het perspectief van Xela/Alex en Valerie. Ze willen beiden voor elkaar leven en Xela/Alex maakt plannen om het klooster en de ‘Almacht’ achter zich te laten. De kracht van liefde is dus dat het persoonlijke denkkaders kan transformeren, waaraan je anders niet kan ontsnappen. Je leeft niet meer voor jezelf maar voor de ander en bent dan in staat om het roer volledig om te gooien. Xela/Alex denkt voor een moment niet meer aan het kosmische plan en Valerie fantaseert hoe Alex in haar appartement in Montparnasse zal intrekken.
Ze leven echter niet lang en gelukkig, want eenmaal teruggekeerd uit Benin verandert het rooskleurige toekomstbeeld van Valerie in pure wanhoop. Xela/Alex reageert namelijk niet meer op haar berichten en wanneer hij zich ook niet vertoont op het vliegveld stort Valerie in elkaar. Liefde is dus niet alleen een generatieve kracht die onze blik op de werkelijkheid kan veranderen. Als liefde namelijk onbeantwoord blijft, kan het de wereld ook doen instorten. Niets heeft dan meer betekenis en dat wordt Valerie uiteindelijk fataal. Zonder Alex heeft zij reden meer om te leven.
Sporen van het voorland schermt met grote ideeën over liefde, maar verliefd op de roman ben ik helaas niet geworden. Het is natuurlijk moeilijk om redenen te geven waarom je verliefd wordt op iemand, maar nergens in de roman werd ik overtuigd van de liefde tussen Valerie en Alex. De grote liefdesverklaringen heb ik dan ook steeds met gefronste wenkbrauwen gelezen en dat maakt het ook knap lastig om je in te leven in de ontsporing van Valerie wanneer haar liefde onbeantwoord blijft. Het boek bevat intrigerende ideeën, maar het weet de hartstocht helaas niet te beroeren.
Laat een reactie achter