In de roman Nachtgids maken we als lezer kennis met Mellie, een gedreven en idealistische vrouw. Ze woont aan de rand van de stad met haar man en hun zoontje. Na haar studie godsdienstwetenschappen heeft ze voortvarend carrière gemaakt, maar gaandeweg is ze gedesillusioneerd geraakt in haar werk. Ook het gezinsleven valt haar zwaar:
Al maanden had ik het benauwde gevoel dat mijn leven een overvolle kamer was waarin ik zat opgesloten. (p. 11)
Om rust te vinden in haar hoofd gaat ze in een opwelling ’s nachts wandelen in het bos naast haar huis. De nachtwandelingen, iets wat de auteur volgens de informatie in het boek zelf ook geregeld doet, zijn verfijnd en beeldend beschreven. Tijdens de eerste wandeling merkt Mellie het heilzame effect van het donker op haar gemoed:
Een zwart waas omsloot me en een paar tellen raasde paniek door mijn lijf. Ik keek achterom, teruggaan! zei een dwingende stem in mijn hoofd, ik liep verder. Gaandeweg sloeg de paniek om in iets anders – een prettige roes – en weer terug naar paniek, als een defecte mengkraan schoot ik heen en weer tussen warm en koud, doorgaan of teruglopen. Doorgaan. (p. 17)
De wandelingen en haar studie naar het nachtleven in het bos zorgen voor een nieuwe levensvervulling. Mellie neemt ontslag en start het project Nachtlopers. De groepswandelingen zijn een succes. Steeds meer deelnemers melden zich en ook zij worden betoverd door de ervaring om in het donker in een bos te lopen. Totdat het mis gaat.
Een wandelgroep onder leiding van Mellie vindt ’s nachts een bewusteloze vrouw in het bos. Na die vondst krijgt het idealistische project, dat de schadelijke gevolgen van kunstlicht aankaart en de duisternis wil terugbrengen in het bos, steeds meer kritiek. Online roert een familielid van het slachtoffer zich en deelnemers laten het afweten. Er ontspint zich een felle discussie over het gevaar dat vrouwen lopen als zij zich begeven in zo’n onverlicht gebied. De opmerking van een deelnemer die haar na een wandeling roekeloos noemt, resoneert in haar hoofd en zet Mellie aan tot nadenken over de negatieve kanten van de nacht.
Nachtgids neemt je mee in het hoofd van Mellie. Door het perspectief van de ik-verteller blijven de beweegredenen van de mensen om haar heen lang onduidelijk. Dit wordt versterkt door de effecten van het verstoorde slaapritme op haar waarnemingen en haar onvermogen om intenties van anderen goed in te schatten.
Marjolijn van Heemstra is erin geslaagd in Nachtgids de perikelen rond het wandelproject en de impact van de vondst van de bewusteloze vrouw overtuigend te beschrijven. De passages met filosofische uitleg over de nacht dragen daaraan zeker bij. Wat minder interessant vond ik de verhaallijn in de vorm van een logboek over de glimwormen in haar schuur. Al met al is de roman met een, helaas nog altijd, actueel thema wat mij betreft zeker een aanrader.
Laat een reactie achter