Het was een plezier om mee te lezen met Bart Slijper toen hij afgelopen jaren het boek schreef dat zojuist verscheen bij uitgeverij Prometheus: Zwijgen is nu een misdaad. Toonaangevende Europese schrijvers tijdens de Eerste Wereldoorlog. Terwijl nogal wat boeken over dit onderwerp oeverloos dik zijn, houdt Slijper zijn panorama bewonderenswaardig beknopt. In 276 bladzijden wordt een haarscherp groepsportret getekend van Europese schrijvers die zich in de jaren 1914-1918 uitspraken over wat al snel ‘de Grote Oorlog’ werd genoemd. Velen kenden elkaar al, zij het vaak van een afstand: Stefan Zweig, Romain Rolland, Frederik van Eeden, Roger Martin du Gard, Joseph Roth, Heinrich Mann. Fraai zijn de portretten van schrijvers die in eerdere overzichtswerken minder aandacht kregen: Konstantin Paustovski en Marcel Proust.

Met inlevende pen en beeldend vermogen belicht Slijper hun ideeën en werken, hun vaak gespannen onderlinge relaties, hun wanhoop ook. Het boek bevat haarscherpe foto’s, zoals die van de besnorde broers Heinrich en Thomas Mann in Italië, van het sanatorium Valbella (dat model stond voor het sanatorium in De Toverberg), van een zelfverzekerd poserende Frederik van Eeden in 1908 en van een door een bom verwoeste Rue Drouot, waar omstanders in het gapende gat turen terwijl een politieagent strak in de lens van de fotograaf kijkt.

Zoals Slijper schrijft in zijn woord vooraf: het boek gaat niet over de Eerste Wereldoorlog. Die oorlog “fungeert hier vooral als historisch voorbeeld om de universele mechanismen van de oorlogsretoriek en het zaaien van haat bloot te leggen”.

Een intrigerend en noodzakelijk boek!

Bart Slijper. Zwijgen is nu een misdaad. Toonaangevende Europese schrijvers tijdens de Eerste Wereldoorlog. Prometheus, 2026. Meer informatie bij de uitgever