Middeleeuwse verhalen van de zeven wijzen van Rome
De keizer van Rome veroordeelt zijn enige zoon ter dood omdat de jongeman zijn stiefmoeder, de keizerin, zou hebben verkracht. Daarop probeert ieder van de zeven wijze leermeesters van de jongen één dag uitstel van executie te krijgen door een verhaal te vertellen. De keizerin laat zich niet onbetuigd: na ieder verhaal van de leermeesters vertelt zij ook een verhaal. Na zeven dagen, als iedereen zijn zegje heeft gedaan, krijgt de keizerszoon het woord en komt de waarheid aan het licht…
Het dertiende-eeuwse Middelnederlandse verhaal Van den Seven Vroeden van binnen Rome (nu vertaald in het modern Nederlands) is in continentaal West-Europa een van de oudst bekende tekstgetuigen van een deels uit het Oosten afkomstige verhalencyclus die eeuwenlang in talloze volkstalen in omloop is geweest. De verhalen zijn zowel in handschriften als in druk door de eeuwen heen bewaard gebleven en hebben in talloze andere teksten hun sporen nagelaten.
Een belangrijk motief! Een van de mooiste tragedies uit de zeventiende eeuw is Crispus (1628), een schooldrama van de Leuvense hoogleraar Nicolaus Vernulaeus. Daarin keert Crispus, de zoon van keizer Constantinus, als overwinnaar terug van een veldtocht tegen de Alemanni, een Germaanse stam in Baden-Württemberg. De keizerin, Fausta – zijn stiefmoeder – wordt smoorverliefd en probeert de succesvolle jonge generaal te verleiden. De situatie is bekend van de vrouw van Potifar en van Phaedra: zij houdt zijn zwaard en mantel achter en beschuldigt juist hem. Hij wordt terechtgesteld, maar als het bedrog van Fausta tot Constantinus doordringt verstoot hij zijn vrouw en rehabiliteert hij zijn zoon: Crispus triumphat mortuus. Met lessen in ethica en lyrische koorzangen. De tekst is uitgegeven bij Ceneton.