Een paar jaar geleden heb ik me voorgenomen om niet ieder jaar weer dezelfde kritiek op het centraal schriftelijk eindexamen Nederlands te hebben. Ik heb toen gesproken met een aantal nauw betrokkenen, en die doen heus allemaal hun best om er iets goeds van te maken, maar zij worden uiteraard beperkt door de syllabus, en de eindtermen, en de statistici, en die hele stroperige … [Lees meer...] overLekker columnisten lastigvallen
Het ene beeld dat alles verwezenlijkt
in memoriam Jan van Bakel (11 december 1927 – 25 december 2021) Toen Jan van Bakel mij ooit vroeg of hij mij mocht voordragen als lid van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde, prees hij dit lidmaatschap aan door mij voor te houden: ‘Dan krijg je in ieder geval als je dood bent een mooi levensbericht in het Jaarboek’. Het was misschien een beetje gekscherend gezegd, … [Lees meer...] overHet ene beeld dat alles verwezenlijkt
Je blij voelen van ontleden
Linguïstisch Miniatuurtje CLXXI In de Facebookgroep Leraar Nederlands vraagt een leraar om hulp bij de ontleding van het zinnetje ‘Ik voel me blij’. Prompt ontspint zich allereerst een kleine discussie over de vraag of ‘zich voelen’ wel een verplicht wederkerend werkwoord is en ‘me’ dus tot het gezegde behoort, maar die lijkt snel beslecht doordat iemand terecht opmerkt … [Lees meer...] overJe blij voelen van ontleden
Masterclass Grammatica: niet corrigeren maar redeneren
Op 8 februari 2021 verzorgde ik op verzoek van Boom uitgevers een masterclass over grammaticaonderwijs, onder de titel 'Niet corrigeren maar redeneren'. Ik bespreek de frustratie die veel docenten ervaren bij de ontleedlessen: Veel onzekerheid, weinig uitleg, veel oefenen, weinig inzicht. Snelle oplossingen, weinig redenering. Met een meer redenerende aanpak kun je hier iets … [Lees meer...] overMasterclass Grammatica: niet corrigeren maar redeneren
Taalbeschouwing: hoe het dus niet moet
door Peter-Arno Coppen Welkom, jongens en meisjes, bij alweer de eerste aflevering van onze rubriek Taalbeschouwing voor beginners. Vandaag: Hoe het dus niet moet. Om te beginnen: neem de Volkskrantbijlage van donderdag 14 januari 2021, en sla de pagina ‘Taal’ op, pagina V11. Misschien ken je die pagina, en heb je al eens eerder de grappige foto’s rechtsboven bekeken, of de … [Lees meer...] overTaalbeschouwing: hoe het dus niet moet
Linguïstisch Miniatuurtje CLXX: In de clinch met sommigen
door Peter-Arno Coppen Afgelopen week kwam ik weer eens terecht in de draaikolk van een spellingdiscussie. Je kunt jezelf met knoflook omhangen, de schemering mijden en je vingers in een afwerend kruisteken voor je uit houden, maar als taalkundige kun je dit kwaad nooit helemaal op een veilige afstand houden. Het frustrerende van spellingdiscussies is dat mensen met alle … [Lees meer...] overLinguïstisch Miniatuurtje CLXX: In de clinch met sommigen
Gefnuikte idealen
door Peter-Arno Coppen Op 11 mei schreef ik op verzoek van de redactie van Neerlandistiek (of eigenlijk was het gewoon een leuk idee van Marc van Oostendorp) een bijdrage over ‘het ideale eindexamen Nederlands’. Op de een of andere manier schijnt die bijdrage een aantal mensen in het verkeerde keelgat te zijn geschoten. De reactie van Helge Bonset was een duidelijk voorbeeld … [Lees meer...] overGefnuikte idealen
Een eigen eindexamen Nederlands
Door Peter-Arno Coppen Het kan blijkbaar ook zonder. Aangezien de centraal schriftelijke eindexamens dit jaar niet doorgaan, studeert het huidige cohort eindexamenleerlingen af zonder het beruchte examen Nederlands (of leesvaardigheid, moet je eigenlijk zeggen). Daar zijn ze natuurlijk wel jarenlang op voorbereid, en de resultaten van deze toets convergeerden toch altijd al … [Lees meer...] overEen eigen eindexamen Nederlands
Linguïstisch Miniatuurtje CLXIX: De olifant in het raadsel
Door Peter-Arno Coppen Op de sociale media is de laatste weken het volgende raadseltje populair: ‘1 konijn zag 6 olifanten op weg naar de rivier. Elke olifant zag 2 apen naar de rivier gaan. Elke aap heeft 1 papegaai in zijn handen. Hoeveel dieren gaan er naar de rivier?’ De Nederlandse variant blijkt een vertaling uit het Engels, waar de tekst luidt: ‘One rabbit saw six … [Lees meer...] overLinguïstisch Miniatuurtje CLXIX: De olifant in het raadsel
Uitslag Paasopgave: Hoeveel sjwa’s kunnen we achter elkaar krijgen?
Door Peter-Arno Coppen Ik had de paasopgave misschien een beetje duidelijker moeten maken. Doordat ik begon met de aanleiding voor mijn eigen zoektocht, een zin die eindigde op vier lettergrepen met een sjwa, en dat vastknoopte aan een reflectie op het aantal mogelijke sjwa's aan het begin van een zin, dachten een aantal deelnemers dat het ging om een zin met zowel aan het … [Lees meer...] overUitslag Paasopgave: Hoeveel sjwa’s kunnen we achter elkaar krijgen?
Paasopgave
door Peter-Arno Coppen Familiebezoek of meubelboulevard zit er niet in dit jaar met Pasen, dus je zult in en om het huis iets te doen moeten zoeken. Wat is er dan gemakkelijker dan om je eigen taalgevoel aan het werk te zetten? … [Lees meer...] overPaasopgave
Linguïstisch miniatuurtje CLXVIII: Wat staat er op een ontmoeting met Ad Foolen?
Door Peter-Arno Coppen Ik schrijf bijna nooit meer een Linguïstisch Miniatuurtje, en ook op mijn weblog waaien de tumbleweeds door een lege tijdlijn. Niet dat de inspiratie op is, maar tegenwoordig probeer ik mijn taalobservaties te vangen in mijn taalrubriek in het dagblad Trouw. Als je drie van die afleveringen per week schrijft blijft er weinig tijd over voor andere … [Lees meer...] overLinguïstisch miniatuurtje CLXVIII: Wat staat er op een ontmoeting met Ad Foolen?
Het gaat bij deze oproep niet om het bedenken van een resultaat maar om het resultaat van het bedenken
Door Peter-Arno Coppen De Radboud Universiteit heeft onlangs een nieuwe slogan in gebruik genomen. Of slogan, ik weet eigenlijk niet wat de bedoeling is, maar we krijgen hem nu al enige tijd op ons inlogscherm. Hij luidt: ‘Het gaat niet om het overbrengen van kennis, maar om de kennis van het overbrengen’. Het schijnt een bedenksel van een communicatiebureau te zijn, want de … [Lees meer...] overHet gaat bij deze oproep niet om het bedenken van een resultaat maar om het resultaat van het bedenken
Oproep: Fragmenten uit Nederlandse literatuur die over taalnormen en -conventies gaan
Door Peter-Arno Coppen en Marten van der Meulen In het blog over de Spreektaalveredelingsbond van laatst werd de aandacht vooral gevestigd op één aspect van dat toneelstuk: de taal over taal. Verschillende karakters in het stuk doen expliciet normatieve uitspraken over taal: ze becommentariëren de woordkeuze, uitspraak of het andersoortige taalgebruik van andere karakters. … [Lees meer...] overOproep: Fragmenten uit Nederlandse literatuur die over taalnormen en -conventies gaan
Komt een bijwoordelijke bepaling bij de dokter
door Peter-Arno Coppen Vandaag zag ik op twitter een tweet langskomen met allemaal Engelstalige varianten op het klassieke begin van een grap: ‘A man walks into a bar’. Het leuke was dat elke variant een grammaticale of literaire term uitlegde. Het begon bijvoorbeeld met ‘A bar was walked into by the passive voice’ ("Een café wordt binnengelopen door een lijdende vorm"). … [Lees meer...] overKomt een bijwoordelijke bepaling bij de dokter
Arie de Jager en de crisis in de hedendaagse neerlandistiek
door Peter-Arno Coppen In Neerlandistiek van 25 april 2019 werd verwezen naar een boek getiteld Arie de Jager and the Crisis in Contemporary Dutch Studies, echter zonder verdere bronvermelding. Vermoedelijk is het boek bij een obscure uitgever gepubliceerd, of misschien in eigen beheer. Ik heb het in elk geval nergens kunnen vinden. Ik ben natuurlijk wel zeer geïnteresseerd … [Lees meer...] overArie de Jager en de crisis in de hedendaagse neerlandistiek
Wat zijn de grote inzichten uit de neerlandistiek?
door Peter-Arno Coppen Ik loop nu al bijna een jaar (sinds de zomer van 2018) met een vraag rond die heel erg voor de hand ligt, maar waar ik nog nooit een goed antwoord op heb gelezen. Het begon bij het tweede tussenproduct van curriculum.nu, dat het begrip grote opdrachten introduceerde. Dit was allemaal voorgeschreven door de centrale Curriculum.nu-organisatie, die had … [Lees meer...] overWat zijn de grote inzichten uit de neerlandistiek?
Neerlandistiek in het Boekenweekgeschenk
door Peter-Arno Coppen [Spoiler alert: deze tekst bevat informatie over plotwendingen in het besproken werk] Het staat op bladzijde 37 in het Boekenweekgeschenk Jas van belofte van Jan Siebelink. Er is sprake van een schrijver (Loet IJzertje, een verwijzing naar Louis Ferron), die in een Amsterdams café aan het Spui een vaste schare van vijf bewonderaars heeft (later in het … [Lees meer...] overNeerlandistiek in het Boekenweekgeschenk
Framen voor beginners: de casus Neerlandistiek
door Peter-Arno Coppen Welkom bij de cursus ‘Framen voor beginners’, waarin wij deze week bespreken hoe je een succesvolle opleiding door vakkundig framen om zeep kunt helpen. We nemen als voorbeeld de universitaire studie Neerlandistiek uit de vorige eeuw (elke gelijkenis met echt bestaande opleidingen is natuurlijk toeval). Die opleiding leunde op een aantal belangrijke … [Lees meer...] overFramen voor beginners: de casus Neerlandistiek
World Word Poker
door Peter-Arno Coppen “Goedenavond dames en heren, en welkom bij Studio Sport World Word Poker. Het Holland Hold’em toernooi lijkt zijn beslissende stadium bereikt te hebben maar het is niet voorbij voordat de dikke vrouw gezongen heeft, om met Mickey Spillane te spreken, dus we schakelen snel over naar Mart en Rivkah.” “Ja Tom, dank je wel, het is inderdaad … [Lees meer...] overWorld Word Poker
Grrr – hrmpf – wow!
Door Peter-Arno Coppen Ja, daar zat ik van de week ineens in een discussie over creativiteit, die ik achteraf nogal onbevredigend vond. Ik was er misschien ook een beetje te zeer met gestrekt been ingegaan, naar aanleiding van het stukje van Marc van Oostendorp over Grote opdracht 7 van curriculum.nu. Marc citeerde daarin met instemming een kritische opmerking van Marc … [Lees meer...] overGrrr – hrmpf – wow!
Kun je taalverloedering wel onderzoeken?
Door Peter-Arno Coppen In het stuk van Marten van der Meulen dat ik in mijn vorige blogpost besprak komt nog een interessante opmerking voor. In zijn beschouwing van de onderbouwing van het begrip taalverloedering merkt Marten op dat je daar eigenlijk onderzoek naar zou moeten doen: "Maar hier zit het probleem: dat onderzoek is er niet. Er is (voor zover ik weet) nog nóóit een … [Lees meer...] overKun je taalverloedering wel onderzoeken?
Meta-taalzeuren
Door Peter-Arno Coppen Op zijn eigen blog, doorgeplaatst in Neerlandistiek, opent Marten van der Meulen maar weer eens de aanval op mensen die klagen over taalverloedering (wat hij en passant kernachtig samenvat met de mooie term taalzeuren). Met genadeloze wetenschappelijke precisie legt hij enkele mechanismen bloot die ten grondslag liggen aan het feit dat mensen door de … [Lees meer...] overMeta-taalzeuren
Showquiz: Hoe zagen die neerlandici er eigenlijk uit?
door Peter-Arno Coppen Gegroet, vrienden van de verscheiden neerlandici! Na speurwerk van Joop van der Horst en Jan Noordegraaf, en een ouderwetse zoektocht in de kelders van de Nijmeegse universiteitsbibliotheek, waar net een omvangrijke herplaatsingsoperatie gaande was, waarin de oude gestructureerde aanduidingen worden vervangen door random plaatsingscodes, hetgeen - naar … [Lees meer...] overShowquiz: Hoe zagen die neerlandici er eigenlijk uit?
Showquiz: Hoe zagen die neerlandici er eigenlijk uit?
Gegroet, vrienden van de verscheiden neerlandici! Er lijkt enige beweging te komen in onze zoektocht naar plaatjes Dirk (D.C.) Tinbergen, Wim Ornée, Theo Weevers, Catrien Ypes en Adriaan Crena de Iongh. Inmiddels hebben Joop van der Horst en Jan Noordegraaf een foto van Adriaan Crena de Iongh opgespoord in twee boeken, die weliswaar niet digitaal beschikbaar zijn, maar dan toch … [Lees meer...] overShowquiz: Hoe zagen die neerlandici er eigenlijk uit?
