Door Walter Haeseryn De geestelijke vader van de ANS, de Algemene Nederlandse Spraakkunst, is niet meer. Dr. Jaap de Rooij is op 24 augustus 2017 overleden (zie het in memoriam door Jan Berns). Het initiatief voor een uitvoerige grammaticale beschrijving van het hedendaagse Nederlands, die onder meer dienstig moest zijn voor het onderwijs aan anderstaligen, was afkomstig uit … [Lees meer...] overJaap de Rooij en de ANS
Etymologie: wegge, wig
Door Michiel de Vaan wegge zn. ‘brood’ Middelnederlands wegge ‘wigvormig tarwebrood’ (1477), boterwegghe ‘met boter gebakken tarwebrood’ (1450-1470), weggenbacker ‘bakker van wigvormig brood’ (1369). Nieuwnl. wegge ‘wigvormig tarwebrood’ (1532-1536), wegh (1613), wek (1709); vandaar wegge voor ‘koek’ (1576) en ‘los brood(je)’ (1836) in het algemeen en in samenstellingen … [Lees meer...] overEtymologie: wegge, wig
De wondere wereld van streektaalgrenzen
Op 13 oktober 2017 organiseren de Stichting Nederlandse Dialecten (SND), Variaties vzw en het Meertens Instituut de jaarlijkse streektaalconferentie in de Posthumuszaal in het Internationaal instituut voor sociale geschiedenis (IISG) in Amsterdam (Cruquiusweg 31, 1019 AT Amsterdam). Tijdens deze conferentie gaan wetenschappers, beleidsmensen en dialectliefhebbers op zoek naar … [Lees meer...] overDe wondere wereld van streektaalgrenzen
Kwam Woutertje Pieterse ooit in Haarlem aan?
Door Martijn Suurenbroek Willem Frederik Hermans schijnt gezegd te hebben dat als men Multatuli misschien een ding kwalijk mag nemen het is dat hij Woutertje Pieterse niet heeft afgemaakt. Men zou kunnen aannemen dat Hermans gelijk heeft. Het verhaal eindigt op het moment dat Wouter in gezelschap van zijn vriend pater Jansen de trekschuit naar Haarlem betreedt, om daar … [Lees meer...] overKwam Woutertje Pieterse ooit in Haarlem aan?
1 miljoen boeken gedownload van de DBNL
Deze zomer is het miljoenste e-book gedownload van de DBNL! Op dit moment zijn er zo’n 3.200 e-books beschikbaar en de collectie neemt maandelijks in omvang toe. De miljoenste download was het boek De ondergang van Nederland. Land der naïeve dwazen (1990) van Mohamed Rasoel (pseudoniem). Ruim tien jaar voor de opkomst van Pim Fortuyn schreef Rasoel al over de gevaren van de … [Lees meer...] over1 miljoen boeken gedownload van de DBNL
Merknamen in de stijlcanon
Door Wouter van der Land Stijl wordt al ruim tweeduizend jaar onderwezen met voorbeelden uit de literatuur. Daar zijn goede redenen voor, maar het heeft ook nadelen. Schrijvers en dichters halen meestal lang niet alles uit de kast en wat ze schrijven is vaak te moeilijk om als schoolvoorbeeld te dienen. Stijlhandboeken als het ‘Groot retorisch woordenboek’ van Claes & … [Lees meer...] overMerknamen in de stijlcanon
Nieuwe titels in de DBNL, september 2017
Op 12 april 1946 werd de controversiële, Vlaams-nationalistische August Borms geëxecuteerd in Etterbeek. Hij had een belangrijke rol gespeeld in de vernederlandsing van Vlaanderen, maar werd veroordeeld vanwege zijn collaboratie met de Duitsers in zowel de Eerste als de Tweede Wereldoorlog. Op DBNL verschijnt deze maand zijn autobiografie Tien jaar in den Belgischen kerker uit … [Lees meer...] overNieuwe titels in de DBNL, september 2017
22-24 april 2018: Friese Letterkunde
Op 23-24 april 2018 vindt het congres Friese Letterkunde plaats, als onderdeel van het 1e Fries Geesteswetenschappelijk Congres, in Stadsschouwburg De Harmonie in Leeuwarden. Wie een lezing wil houden over Friese literatuur, kan een samenvatting insturen naar: ehoekstra@fryske-akademy.nl. Zie hier voor meer informatie. … [Lees meer...] over22-24 april 2018: Friese Letterkunde
Word na 180 jaar abonnee van De Gids!
Door Edzard Mik hoofdredacteur van De Gids Dit jaar viert literair tijdschrift De Gids zijn 180-jarige bestaan. Al sinds 1837 wordt de redactie gevormd door schrijvers. Zij maken een scherpe, eigenzinnige selectie van verhalen, gedichten en essays, voor lezers die het experiment op waarde weten te schatten. Want dat is de missie van De Gids: ruimte bieden aan literaire … [Lees meer...] overWord na 180 jaar abonnee van De Gids!
Hoeveel laaggeletterden zijn er werkelijk in Nederland?
Door Felix van de Laar Hoe weet Stichting Lezen & Schrijven (Trouw, 4 september) dat er 2,5 miljoen laaggeletterden in Nederland zijn - nog even buiten de analfabeten gerekend en de mensen met dyslexie? In ieder geval niet uit het onderzoek dat de stichting vandaag presenteert, want dat onderzoek gaat zelf al, zonder bronverwijzing, uit van dat enorme getal, dat ruwweg … [Lees meer...] overHoeveel laaggeletterden zijn er werkelijk in Nederland?
Brusselmans en Lanoye terug naar de universiteit. Iedereen UGent!
Door Yves T'Sjoen De media hebben de voorbije maanden uitgebreid bericht over de tweehonderdste verjaardag van de universiteiten van Gent en Luik. In het najaar van 1817, ten tijde van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden onder het gezag van koning Willem I, ging in een beperkte bezetting met naar verluidt zestien professoren en 190 studenten aan de Gentse universiteit het … [Lees meer...] overBrusselmans en Lanoye terug naar de universiteit. Iedereen UGent!
Afreken-(on)genoegen
Door Guusje Jol Ik weet niet hoe het u vergaat, maar in sommige winkels zie ik op tegen het gesprekje bij de kassa. Dat gesprekje gaat ongeveer zo: Caissière m/v: Heeft u een klantenkaart? Ik: Nee, die heb ik niet. Caissière m/v: Heeft u belangstelling voor een klantenkaart? Ik: Nee hoor, dankuwel. Caissière … [Lees meer...] overAfreken-(on)genoegen
Pas verschenen: Jan van der Vegt, Vierspan
Jan van der Vegt heeft de afgelopen dertig jaar vier biografieën geschreven, van de schrijvers Hans Andreus, Jan Elburg, Hendrik de Vries en A. Roland Holst. In zijn nieuwste boek ‘Vierspan’ beschrijft hij wat hij meemaakte met en rondom dit vierspan van dichters. Hij vertelt over zijn motieven en zijn kennismaking met werk en persoon van zijn vier biografelingen (een nieuw … [Lees meer...] overPas verschenen: Jan van der Vegt, Vierspan
Benoeming: prof. dr. Marjo van Koppen
Met ingang van vandaag is prof. dr. Marjo van Koppen benoemd tot hoogleraar Variatielinguïstiek van het Nederlands aan de Universiteit Utrecht. Ook treedt Van Koppen als senior-onderzoeker (0,5 fte) in dienst van het Meertens Instituut (KNAW) in Amsterdam. De gecombineerde aanstelling kwam tot stand in goed overleg tussen de nieuwe hoogleraar en alle betrokkenen (Meertens … [Lees meer...] overBenoeming: prof. dr. Marjo van Koppen
Wie bepaalt welke taal mooi is?
Door Marten van der Meulen Mooi of lelijk? Dat onderscheid is een van de fundamenteelste die we hebben. Misschien wel iedere dag doen we uitspraken over of we iets mooi of lelijk vinden. We keuren van alles: boeken, films, gezichten, muziek, kleding, en ook taal. En we zijn het heel vaak niet met elkaar eens. Dat is prima: mooi en lelijk zijn geen absolute waarheden, het zijn … [Lees meer...] overWie bepaalt welke taal mooi is?
Waar komt het Nederlands vandaan?
Vandaag lanceert het taalcanonteam een animatiefilmpje over het oudste Nederlands. Het is het derde filmpje in een reeks, bedoeld voor het voortgezet onderwijs. De filmpjes geven een korte introductie op een onderwerp uit de taalcanon, en kunnen gebruikt worden als opstapje voor een les over taal in de klas. Hebban olla vogala nestas hagunnan. Het is misschien het bekendste … [Lees meer...] overWaar komt het Nederlands vandaan?
Docentontwikkelteams op 5 juli jl. van start gegaan
Door Erwin Mantingh Op een broeierige zomermiddag op de valreep van het schooljaar toog een vijftigtal onvermoeibare docenten Nederlands naar Utrecht voor de startbijeenkomst van vijf docentontwikkelteams (DOT's)>. Vakmeesters Theo Witte en Peter-Arno Coppen lichtten het kader en de uitgangspunten van de DOT’s toe, ervaringsdeskundigen Clary van Tilborg en Riek Hazenbosch … [Lees meer...] overDocentontwikkelteams op 5 juli jl. van start gegaan
Etymologie: Moffrika
Door Michiel de Vaan Moffrika zn. ‘Duitsland’ Scheldwoord voor ‘Duitsland’, opgekomen in de 19e eeuw, door kruising van mof ‘Duitser’ met Afrika. De oudste vindplaats is bij Bilderdijk (1820, Hekeldichten): “Ik zal in Moffrika nog wel een Vetter vinden (My aangewaaid hoe 't wil) om 't boêltjen saam te binden Zoo groot of klein het zij; en daarmeê, Goede nacht! ‘Een … [Lees meer...] overEtymologie: Moffrika
6 oktober 2017: Letterkundig Symposium in het kader van de Week van de Afrikaanse Roman
De Week van de Afrikaanse Roman organiseert samen met Universiteit Gent (Gents Centrum voor het Afrikaans en de Studie van Zuid-Afrika) en de Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns op vrijdag 6 oktober een letterkundig symposium. Het symposium vindt plats in de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (KANTL), waar iedereen van harte welkom is in de … [Lees meer...] over6 oktober 2017: Letterkundig Symposium in het kader van de Week van de Afrikaanse Roman
Pas verschenen: Morfologie, De woordstructuur van het Nederlands (3e geheel herziene druk)
Onze woordenschat wordt voortduren aangevuld met nieuwe woorden. We benoemen er een nieuwe zaak mee (ontvrienden), en kunnen ermee sturen (asielplaag) of verzachten (seniorenmoment). De bouw van deze woorden is duidelijk, maar hoe zijn obesitaks, dissen of asobak gevormd? De structuur van woorden, hun onderlinge relaties, en de manieren waarop de woordenschat kan worden … [Lees meer...] overPas verschenen: Morfologie, De woordstructuur van het Nederlands (3e geheel herziene druk)
Blended MA-cursus Mij maak je niets wijs! Cultuuranalyse en representatiekritiek, Leiden
Ben je student Nederlands? Volg nu 10 ECTS MA-onderwijs in Leiden op afstand! Inschrijven tot 8 september. Op 11 september start aan de opleiding Nederlands van de Universiteit Leiden een blended MA-cursus Cultuuranalyse. Dat betekent dat de opdrachten en colleges digitaal te volgen zijn vanuit je eigen woonplaats. Een unieke kans om 10 EC op master-niveau te volgen in … [Lees meer...] overBlended MA-cursus Mij maak je niets wijs! Cultuuranalyse en representatiekritiek, Leiden
In de klas: woordenschat – lexicon – vocabulaire
Door Roland de Bonth De mobiele telefoon is een zegen voor leerlingen die de betekenis van een woord niet kennen. Je gaat – bijvoorbeeld – naar www.vandale.nl, typt boven aan de pagina het onbekende woord in en geeft vervolgens de zoekopdracht. In een oogwenk verschijnt de betekenis van het woord op het scherm van je mobieltje. Helaas is deze manier om de betekenis van een … [Lees meer...] overIn de klas: woordenschat – lexicon – vocabulaire
Call for papers: circus en vermaak in de achttiende eeuw
In 2018 is het 250 jaar geleden dat het circus ‘uitgevonden’ werd. Bij die gelegenheid wijdt hetJaarboek De Achttiende Eeuw een themadossier aan het circus en alles wat er mee verbonden was in de lange achttiende eeuw (1680-1830): van paardrijkunst, acrobatiek en theater over kermissen, muziek en collectief feesten tot stedelijke ontspanningscultuur, commercieel … [Lees meer...] overCall for papers: circus en vermaak in de achttiende eeuw
4 oktober 2017: Presentatie ‘Majoor van het menselijk leed’
Hermans Brusselmans, de Mooie Jonge Oppergod van de Vlaamse Letteren, wordt in oktober zestig jaar. En in 2017 is het ook dertig jaar geleden dat hij besloot om professioneel auteur te worden. Ter gelegenheid van dit dubbele kroonjaar verschijnt Majoor van het Menselijk Leed, een studie over leven, werk en imago van Herman Brusselmans, geschreven door Rick Honings, universitair … [Lees meer...] over4 oktober 2017: Presentatie ‘Majoor van het menselijk leed’
In memoriam Dr. Jaap de Rooij 25 oktober 1931 – 24 augustus 2017
Door Jan Berns Jaap de Rooij, die op 1 juli 1970 de collega van Jan Stroop en mij werd op het Dialectenbureau, had ik al leren kennen in mijn studententijd in Nijmegen, hij was al afgestudeerd, maar nam nog geregeld deel aan de aktiviteiten van het Gilde achter ’t Vercken, de vereniging van Nijmeegse Neerlandici. Voskuil geeft in Het Bureau (2: 30) een rake typering van … [Lees meer...] overIn memoriam Dr. Jaap de Rooij 25 oktober 1931 – 24 augustus 2017
