Literatuur op de plaat Een paar maanden geleden kwam ik door een gelukkig samenspel van speurzin en vindersgeluk in het bezit van twintig 45-toerenplaatjes die in de jaren 1959-1961 waren verschenen onder de reekstitel Stemmen van schrijvers. Die serie wekte mijn nieuwsgierigheid. Wie waren op het idee gekomen om de stemmen van schrijvers vast te leggen en op vinyl te … [Lees meer...] overHet vinyl archief van de Nederlandse letteren
Jong
Op 11 februari 1955 wandelt een man door de straten van Hamburg, hoed in hand.
Op 11 februari 1955 wandelt een man door de straten van Hamburg, hoed in hand. Deze openingszin komt uit Een mond vol glas (1998), van Henk van Woerden. Door dit boek heen worden Demitrios Tsafendas en Hendrik Verwoerd bijeengebracht. Het boek kreeg de Sunday Tïmes Alan Paton Award en gaat verder om het Zuid-Afrikaanse trauma. … [Lees meer...] overOp 11 februari 1955 wandelt een man door de straten van Hamburg, hoed in hand.
Wanneer de volwassenen naar me keken, met de wrange bewondering voor iets wat ze zelf waren kwijtgeraakt, vroegen ze: ‘Waar kom je vandaan?’
‘Dordrecht!’ zei ik dan.. Aan de manier waarop ze me vervolgens uitdrukkingsloos aanstaarden, begreep ik dat dit niet het goede antwoord was. De openingszin van de week komt uit Onder de paramariboom (2018) van Johan Fretz. Dit boek, dat in 2019 de Boekhandelsprijs won, gaat over de zoektocht naar identiteit. Johannes, de verteller, is van Nederlands-Surinaamse afkomst en … [Lees meer...] overWanneer de volwassenen naar me keken, met de wrange bewondering voor iets wat ze zelf waren kwijtgeraakt, vroegen ze: ‘Waar kom je vandaan?’
Schrijver of niet; u gebruikt metaforen
Metaforen worden vaak gebruikt als wij bewust spelen met taal om bijvoorbeeld een mooi stukje proza te schrijven of om een effectieve advertentie te ontwikkelen. We zijn ons al bewust van het feit dat de metafoor een belangrijk stijlmiddel is sinds Aristoteles. Toch hoef je geen schrijver of reclamespecialist te zijn om dagelijks gebruik te maken van metaforen. In de jaren 80 … [Lees meer...] overSchrijver of niet; u gebruikt metaforen
Op de dag dat Minnie Panis voor de derde keer uit haar eigen leven verdween, stond de zon laag en de maan hoog aan de hemel.
Op de dag dat Minnie Panis voor de derde keer uit haar eigen leven verdween, stond de zon laag en de maan hoog aan de hemel. De openingszin van de week komt uit De consequenties (2014) van Niña Weijers. De zin is een intertekstuele verwijzing naar de openingszin van Rituelen (1980) van Cees Nooteboom: ‘Op de dag dat Inni Wintrop zelfmoord pleegde stonden de aandelen Philips … [Lees meer...] overOp de dag dat Minnie Panis voor de derde keer uit haar eigen leven verdween, stond de zon laag en de maan hoog aan de hemel.
De discussie over de vlees-/vega-/plantaardige burger/schijf/disk
Vijf jaar na het verbod op het woord ‘melk’in plantaardige dranken, heeft het Europees Parlement nu toch ook ingestemd met een verbod op namen zoals ‘burger’ en ‘worst’ bij plantaardige producten. Volgens voorstanders van het verbod zijn zulke termen misleidend voor de consument. Het gaat om de zogenaamde … [Lees meer...] overDe discussie over de vlees-/vega-/plantaardige burger/schijf/disk
Het was oud en nieuw, een uur na middernacht toen ik, een volwassen vent met een vaste baan en in een zelfgemaakt varkenspak aan de rand van een industriegebied in een sloot viel.
Het was oud en nieuw, een uur na middernacht toen ik, een volwassen vent met een vaste baan en in bezit van een verklaring van goed gedrag, gekleed in een zelfgemaakt varkenspak aan de rand van een industriegebied in een sloot viel. De openingszin van deze week komt uit De instructies (2024) van Carolina Trujillo. Mol, de verteller, beschrijft hoe hij wordt meegesleurd in … [Lees meer...] overHet was oud en nieuw, een uur na middernacht toen ik, een volwassen vent met een vaste baan en in een zelfgemaakt varkenspak aan de rand van een industriegebied in een sloot viel.
Ik zou dat niet pikken als ik jou was
Wat is stoken precies? ‘Ik zou dat niet pikken als ik jou was.’ Je merkt meteen dat iemand zoiets nooit neutraal tegen een ander zal zeggen in een gesprek. Een persoon probeert met zo’n uitspraak namelijk een ander te beïnvloeden. En misschien zelfs uit de tent te lokken… Wat het meest voor de hand ligt, is dat een persoon die verantwoordelijk is voor een dergelijke … [Lees meer...] overIk zou dat niet pikken als ik jou was
Het duralex glas valt om.
‘Het duralex glas valt om. Een restje jenever verspreidt zich kleverig over Rosa’s slaapboek. Het buisje pillen rolt op de grond. Ze mompelt ‘stelletje klootzakken’ tot haar hand de hoorn te pakken heeft. Ze sliep nog.’ De openingszin van deze week komt uit het boek En dan is er koffie van Hannes Meinkema, het pseudoniem van Hannemieke Stamperius. Oorspronkelijk werd dit … [Lees meer...] overHet duralex glas valt om.
Neen en jaan
Ik heb een voorstel voor een nieuw woord. Voor nee bestaat er de plechtige of extra duidelijke vorm neen. Maar voor ja is er geen vergelijkbare nadrukkelijke vorm. Waarom eigenlijk niet? Daarom gebruiken mijn vrienden en ik soms jaan als we heel stellig of krachtig ja willen zeggen. Dat voelt logisch: net zoals je neen kunt zeggen bij nee, zou je jaan kunnen zeggen bij … [Lees meer...] overNeen en jaan
Schrijfwedstrijd Taalunie 2025
Heb jij woorden die blijven hangen? Een herinnering, een ontmoeting, een verhaal dat alleen in het Nederlands kan worden verteld? Van 1 tot en met 31 oktober organiseert de Taalunie in het kader van de Week van het Nederlands de Taalunie-Schrijfwedstrijd. Een kans om jouw stem te laten horen en jouw liefde voor de Nederlandse taal te delen. Doe mee en schrijf mee. Voor … [Lees meer...] overSchrijfwedstrijd Taalunie 2025
Leerkrachten in groep 8 en docenten Nederlands/taal klas 1 gezocht
Heb jij En ben jij werkzaam in Nederland als Dan help je mij enorm door deze vragenlijst in te vullen. Aan de Rijksuniversiteit Groningen en de Hanze doe ik promotieonderzoek naar poëzieonderwijs. Ben jij of ken jij een leraar? Wil je dit bericht delen? Heel graag!Veel dank! Jet Oosterheert Promovenda poëzieonderwijs Rijksuniversiteit … [Lees meer...] overLeerkrachten in groep 8 en docenten Nederlands/taal klas 1 gezocht
8 oktober 2025: Poëziefestival Onbederf’lijk Vers
Poëziefestival Onbederf’lijk Vers keert terug In de binnenstad van Nijmegen vond van 2003 tot 2019 jaarlijks het grote poëziefestival Onbederf’lijk Vers plaats. Vanwege de Coronapandemie werd het festival enkele jaren noodgedwongen in de ijskast gezet, maar op acht oktober van dit jaar is het terug, verser dan ooit! Onbederf’lijk Vers begon als een studenteninitiatief … [Lees meer...] over8 oktober 2025: Poëziefestival Onbederf’lijk Vers
Etymologica: Girlpower, van economische term naar geuzennaam
Voor de meeste mensen geldt dat girlpower meteen verbonden wordt met vrouwelijke emancipatie, maar de eerste keer dat girlpower geïntroduceerd werd in het Nederlands vanuit het Engels was dat niet in deze betekenis. Girlpower was namelijk oorspronkelijk een maateenheid. Later wordt het woord opnieuw geleend en blijft het hangen in de … [Lees meer...] overEtymologica: Girlpower, van economische term naar geuzennaam
‘Wij willen mensen het donker laten beleven’
Meriam Tuinhof, 26 jaar, werkt bij de Natuur en Milieufederatie Noord-Holland en Groningen en presenteert als zzp’er evenementen en informatieavonden. ‘In beide rollen probeer ik mensen met elkaar te verbinden.’ De klimaatverandering gaat mij aan het hart. Wat zouden we kunnen doen om klimaatverandering te beperken en anderen daarin mee te nemen? Meriam Tuinhof … [Lees meer...] over‘Wij willen mensen het donker laten beleven’
De letteren op de planken
Bespreking van Liefs, Sara Het is alweer een paar weken geleden sinds ik vol van verbazing, waardering en trots de SVN-theatervoorstelling Liefs, Sara bijwoonde – en nog altijd ben ik er niet over uitgesproken en zijn de laatste gedachten er nog niet over gedacht. In de theaterzaal van de Radboud Universiteit werden we als publiek onderdeel van een theatrale en muzikale … [Lees meer...] overDe letteren op de planken
De vervaagde grenzen van de neerlandistiek
Sinds ik vorig jaar in september begon aan de studie Nederlandse Taal en Cultuur (NTC) in Nijmegen, twijfel ik iedere dag aan deze keuze. Het leek allemaal vanzelfsprekend. Ik ben een lezer, dus de letterkunde moest me interesseren. De taalkunde zou mij makkelijk afgaan, ik haalde immers hoge punten voor mijn spellingstoetsen. Ik heb een ouder werkzaam in de communicatie, dus … [Lees meer...] overDe vervaagde grenzen van de neerlandistiek
“Taal kan iets doen met je moraal”
Psycholinguïst Susanne Brouwer over wat taal doet met ons geweten Wat gebeurt er met je wanneer je hoort: “Als je deze man van de brug duwt, red je vijf anderen”? De meeste mensen voelen weerstand. Maar wat als je het dilemma in het Engels hoort? Dan verschuift de balans. “Mensen kiezen in hun tweede taal vaker voor de rationele optie: vijf redden ten koste van één,” vertelt … [Lees meer...] over“Taal kan iets doen met je moraal”
Wie schrijft, schrijft gelijk: mannelijke en vrouwelijke auteurs
Laat een computer raden of een bestseller door een man of een vrouw is geschreven en hij heeft het opvallend vaak bij het juiste eind. Dat blijkt uit onderzoek van Koolen (2018). Dit roept meteen de vraag op: schrijven mannen en vrouwen daadwerkelijk op een andere manier? Een belangrijk aspect om in dat kader te onderzoeken is het gebruik van verschillende woorden, ook wel … [Lees meer...] overWie schrijft, schrijft gelijk: mannelijke en vrouwelijke auteurs
‘Voor kinderen is een kerk een magische plek’
Inge Basteleur, 33 jaar, werkt als projectleider educatie bij Groninger Kerken. ‘Als er ergens een kerk wordt gerestaureerd, proberen we altijd de nabijgelegen basisschool uit te nodigen.’ Op een zonnige ochtend stap ik goedgemutst door de binnenstad van Groningen. Ik ben op weg naar Groninger Kerken. De stichting is gehuisvest op de eerste en tweede verdieping van de … [Lees meer...] over‘Voor kinderen is een kerk een magische plek’
Een koffietje doen
Toen ik laatst van het universiteitsgebouw naar het station wandelde, liepen er twee meiden voor mij. Ze waren nogal druk in gesprek en uit automatisme luisterde ik mee. De inhoud van het gesprek deed me niet zo veel, maar er viel mij wel iets op: het constante gebruik van dezelfde soort constructie. Zo ging de ene vanavond een drankje doen en de dag daarop dan een … [Lees meer...] overEen koffietje doen
Taalverandering in Duckstad: van 1952 tot 2025
Als kind las ik in de auto de oude jaargangen van de Donald Duck hardop voor. Ik kwam daarbij allerlei moeilijke woorden tegen, zoals ‘mentaliteit’, die mijn vader mij dan uitlegde. Zo groeide mijn woordenschat behoorlijk dankzij een stripblad! In de recente nummers van de Donald Duck vallen ingewikkelde woorden me niet meer op. Ligt dat aan mijn volwassen woordenschat of is … [Lees meer...] overTaalverandering in Duckstad: van 1952 tot 2025
Van Lacarise den katijf die enen pape sach bruden zijn wijf
Een man die zich door zijn overspelige vrouw en een geile pastoor laat wijsmaken dat hij is gestorven: dat is de grap die wordt uitgewerkt in de Middelnederlandse boerde ‘Van Lacarise den katijf die enen pape sach bruden zijn wijf’ (van Lazarus de dikke sukkel die zag hoe de pastoor vrijde met zijn vrouw). Het verhaal is overgeleverd in het beroemde handschrift-Van … [Lees meer...] overVan Lacarise den katijf die enen pape sach bruden zijn wijf
Klassiekers uit de klas!
Als invallende leerkracht op het basisonderwijs lees ik voor uit veel boeken die op verschillende momenten in het jaar op diverse scholen worden gelezen. De GVR heb ik in twee groepen voorgelezen, De brief voor de koning komt met regelmaat voorbij, Minoes is populair, net als Kruistocht in spijkerbroek, Oorlogswinter en Koning van Katoren. Allemaal prachtige boeken, allemaal … [Lees meer...] overKlassiekers uit de klas!
De leven-gevende en leven-nemende vraag ‘waarom?’
Al buigend over mijn stapels samenvattingen en aantekeningen die ik ter voorbereiding van de komende tentamenweken verzamelde word ik aangestaard door stugge terminologie, een reeks berekeningen van standaarddeviaties, Germaanse klankverschuivingen en pagina’s aan literatuurannotaties. Gelijktijdig vult een gevoel dat me het afgelopen jaar maar al te bekend is geworden mijn … [Lees meer...] overDe leven-gevende en leven-nemende vraag ‘waarom?’
