Neerlandistiek

Online tijdschrift voor taal- en letterkundig onderzoek

20e eeuw

Fittie met Faverey

door 2 Reacties

Per cembalo Niet al wat je benoemen wilt als vleesis door een dood gegaan en teruggekeerd.Ik weet nog hoe je sprak zoals ik lees,maar wat je zei blijft eeuwig onverteerd.En steeds bedenk ik weer hoe het begon,zo’n spinsel dat het Ene in zich droeg,dat zich alleen als Zich herhalen kon. Kwam niet elk woord dat jou te spreken vroeg,een zucht van zinsverband te laat? (Ik … [Lees meer...] overFittie met Faverey

Dán, misschien

door Reageer

Gezellig zal het niet echt worden, dat heb je al gauw door als lezer van (ik citeer de tekst van het achterplat)  de roman waarmee Aya Zikken in 1954 debuteerde en waarmee ze op slag haar naam vestigde als een van onze werkelijk belangrijke auteurs. Het thema van de roman is de dekristallisatie van een huwelijk, de terugblik die een man en een vrouw op hun … [Lees meer...] overDán, misschien

Indische Letteren: de koloniale herinnering in het werk van J.J. Voskuil

door Reageer

Het eerste nummer van Indische Letteren van dit jaar is geheel gewijd aan de zevende Indische Letteren-lezing. Deze werd in september 2023 uitgesproken door Rick Honings, Scaliger-hoogleraar aan de Universiteit Leiden. De titel van zijn lezing was ‘Dat hele Indonesië interesseert ons geen barst’. De koloniale herinnering in het werk van J.J. Voskuil. Het onderzoek … [Lees meer...] overIndische Letteren: de koloniale herinnering in het werk van J.J. Voskuil

Knittelen met Claus en Kemp

door Reageer

Hugo Claus in Landgraaf In de nieuwe eeuw zo oudals de voorbije nog toelaat gekortwiekt ontkruld ontzwierdmaar je stem die zich loswringt zingt: Landgraaf 2000 geef achtmaître, je god meet een meter je weet me dat niets rijmt op Erensdan perdre son temps à des riens ‘Mathies, wo dinkst de aa?’‘Nurgens’, antwoordde hij. dedju! je knecht die zich toelachtje … [Lees meer...] overKnittelen met Claus en Kemp

Alles over de lezer en schrijver Adriaan van Dis

door Reageer

Het is Boekenweek! We vieren de literatuur met Adriaan, Simon vraagt hem het hemd van het lijf over het begin van zijn schrijfcarrière, hoe je een boek moet behandelen (hou je het netjes of mag het er gelezen uit zien), kun je van het werk van een schrijver houden als je hem/haar helemaal niet mag? Over zijn interviews op televisie (jaja, Annie Cohen-Solal wordt genoemd), wie … [Lees meer...] overAlles over de lezer en schrijver Adriaan van Dis

Er liep een man op straat

door 1 Reactie

Wat is Het Uur U toch een onsterfelijk gedicht. Bloedstollend ook. En dat begint meteen al. Het was zomerdag. De doodstille straat lag te blakeren in de zon. En dan komt er een man de hoek om. Ik vind dit al uitermate spannend en die spanning wordt het hele gedicht volgehouden. De man, hij loopt en dat is alles. De man, hij is voorbijganger, zoals wij allen voorbijganger zijn. … [Lees meer...] overEr liep een man op straat

Nonsens

door Reageer

Geen kopzorgDe vader van Bram Jammerdanvond vreemde beestjes in zijn kam.Hij hield ze tegen ’t licht en zei:‘Daar kan mijn arme hoofd niet bij.’ Bram Jammerdan zijn vroom verstandwees Pa’s repulsie van de hand,want zelfs de minste neet mag hopenop Gods almacht’ge microscopen. Van de oer-Vijftigers, de dichters die deel uitmaakten van de zogenoemde Experimentele Groep in … [Lees meer...] overNonsens

Het beste van Boekwinkeltjes: Patricia de Martelaere, Nachtboek van een slapeloze (1988)

door Reageer

Helge Bonset schrijft iedere maand over Nederlandstalige boeken die je zou moeten (her)lezen Maandag 21 februari 1983, 02.35 uur Wat moet een mens in hemelsnaam beginnen in het midden van de nacht in een huis met vijf slapenden (om de hele dierentuin nog niet mee te rekenen) en een slechte geluidsisolatie? In geen geval een opera van Verdi beluisteren. (…..) Het … [Lees meer...] overHet beste van Boekwinkeltjes: Patricia de Martelaere, Nachtboek van een slapeloze (1988)

ELB

door 5 Reacties

Je bent niet belbaar, ELB, neeniet telbaar in je verstrooiingmaar wakker in je namen appelboom belbus beugelbekcelbewoner enkelband fabelboekfakkelbaard grendelbuur egelbuikketelbink koppelbaas telbaronrinkelbel sleutelbos wikkelbandijzelbeker speekselbrand slapende jij met je muis in de meelbakpersen de luizen je stem nog uit schellakontruimen je stenen mijn … [Lees meer...] overELB

Een oude geschiedenis

door 2 Reacties

Om redenen die hier niet van belang zijn lees ik momenteel 's Morgens en 's avonds niet bellen (1969) van Aya Zikken (1919-2013), een auteur die ik, toen ik dit boek op straat vond, waarschijnlijk alleen van naam kende uit een bijzin in de literatuurgeschiedenis, een zin in de trant van: 'Verder moet ook nog genoemd worden [...]' of iets vergelijkbaar denigrerends … [Lees meer...] overEen oude geschiedenis

Fama non olet – Zikken, Kouwenaar en Haasse

door 1 Reactie

In de prachtige biografie men moet beschrijft Arjen Fortuin meerdere financiële troebelen alsmede het eeuwige gevecht om aandacht en reputatie in het leven van Gerrit Kouwenaar. Enig soelaas op beide gebieden bracht, neem ik aan, het aanbod van Querido dat Kouwenaar samen met Adriaan Morriën en Jacques den Haan de redactie zou vormen van Stemmen van schrijvers, … [Lees meer...] overFama non olet – Zikken, Kouwenaar en Haasse

Harry Mulisch als vertaler

door 4 Reacties

We zullen het over Harry Mulisch moeten hebben. Geen prettig onderwerp, ik weet het. Ook geen prettige auteur. Ik krijg er de kriebels van. Waar Hermans een genie was die zich een nul vond is Mulisch een nul die zich een genie vond. Wat hem voor mij onleesbaar maakt. Mulisch is het alleen maar om standing en status te doen en uit iedere zin, zelfs iedere terloopse opmerking … [Lees meer...] overHarry Mulisch als vertaler

Ter Braak, gelezen door Femke Halsema

door 2 Reacties

Gisteren herdacht men, zoals gebruikelijk bij het beeld van De Dokwerker op het Amsterdamse Jonas Daniël Meijerplein, de met veel geweld neergeslagen staking die drieëntachtig jaar geleden werd uitgeroepen om te protesteren tegen de razzia’s waarbij de Duitse bezetters honderden Joodse mannen arresteerden en wegvoerden naar concentratiekamp Mauthausen. Burgemeester Femke … [Lees meer...] overTer Braak, gelezen door Femke Halsema

De Simpsonparadox

door 1 Reactie

In het oog van Marijke Schermer Als weinig andere schrijvers laat Marijke Schermer zien dat de roman bij uitstek in staat is om te functioneren als een laboratorium van de ziel. Haar vier romans zijn evenzoveel proefopstellingen voor experimenteel onderzoek naar menselijke verhoudingen en gedragingen, opstellingen waarin een persoonlijke ethiek aanschouwelijk wordt gemaakt … [Lees meer...] overDe Simpsonparadox

Men moet

door Reageer

Men moet niet menen dat ik overdrijf als ik hier zeg dat ik werkelijk zelden een zo innige, goede en goed geschreven en mooi gestructureerde biografie heb gelezen als deze. Als ik deze stelling zou moeten onderbouwen, zou ik minstens Fortuins Van Oorschot-biografie (2015) moeten herlezen, maar dat mag iemand anders doen. Deze biografie van Gerrit Kouwenaar vind ik … [Lees meer...] overMen moet

De auteur leeft: Hannes Meinkema!

door Reageer

In november 2022 overleed schrijver, dichter en literatuurwetenschapper Hannes Meinkema, waarna haar feministische cultroman En dan is er koffie (1976) snel herdrukt werd. Ze schreef echter heel veel meer: romans, essays, poëzie, thrillers, en met Ethel Portnoy richtte ze in 1978 het tijdschrift Chrysallis op, waar vrouwelijke auteurs voorrang genoten. Tijdens De auteur leeft: … [Lees meer...] overDe auteur leeft: Hannes Meinkema!

Wat als Greta Monach Amerikaans was geweest?

door 3 Reacties

Over keuzes, toeval, en de reproduceerbaarheid van digitale poëzie Greta Monach (pseudoniem van Greta Vermeulen, 1928-2018) was een Nederlandse dichteres die bekend is geworden door haar klankgedichten. In haar Compoëzie (1973) beschrijft Monach een verzameling automatische gedichten die zij Automaterga noemt (het enkelvoud Automatergon is een samenstelling van de Griekse … [Lees meer...] overWat als Greta Monach Amerikaans was geweest?

Leefde Theo Thijssen nog maar

door 1 Reactie

Wat zou Theo Thijssen (1879-1943) ervan gevonden hebben? Niet veel soeps, vermoed ik. Niet van het onderwijs, niet van de voorgestelde vernieuwingen in het onderwijs, in ieder geval. Volgens de ondertitel van Peter-Paul de Baars biografie was Thijssen 'schrijver, schoolmeester, socialist'. Maar het schrijverschap en het socialisme stonden allebei bij hem uitdrukkelijk in … [Lees meer...] overLeefde Theo Thijssen nog maar

Thuisdevotie voor arbeiders verklaard

door 1 Reactie

Voor een boek over honderd jaar Reve schrijf ik een essay over de analogie tussen de auteursportretten van de volksschrijver en zijn literaire werk. G.K. van het Reve is onmiskenbaar een van de meest fotogenieke schrijvers van zijn generatie. Van de macht van het beeld was hij zich zeer bewust. Het waren ook niet de minste fotografen die zich tot hem aangetrokken voelden: Cas … [Lees meer...] overThuisdevotie voor arbeiders verklaard