De derde Burgerhartlezing over de actualiteit van de Verlichting zal op 29 september 2010 worden gehouden door prof. dr. Siep Stuurman, hoogleraar Europese Geschiedenis aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Tijdens de lezing zal het gaan om de vraag hoe in de Verlichting gedacht werd over verschillen en overeenkomsten tussen mensen en hun culturen. Daarbij komt ook aan de orde in hoeverre ons huidige mensbeeld nog bepaald wordt door verlichte opvattingen omtrent culturele gelijkheid en ongelijkheid.

De achttiende eeuw is de eeuw waarin de antropologie of menswetenschappen ontdekt werden. Professor Stuurman zal laten zien hoe die wetenschap voor het eerst de mogelijkheid bood om mondiaal te denken. Door het ontstaan van een modern gelijkheidsdenken stonden mensen meer en meer open voor andere culturen. Uitgaande van de stelling van Descartes dat de mens alleen de zekerheid heeft dat hij kan twijfelen, werden vroegmoderne standsverschillen en het onderscheid naar sekse in twijfel getrokken.

Naast dit cartesiaanse gelijkheidsdenken kwam tijdens de Verlichting ook een modern ongelijkheidsdenken tot bloei, dat velen vandaag de dag niet met de Verlichting in verband zullen brengen. In onze moderne perceptie predikte de Verlichting immers vooral gelijkheid tussen mensen. Professor Stuurman zal tevens laten zien hoe de Verlichting een nieuwe geschiedopvatting introduceerde, waarin ‘lagere’ culturen onvermijdelijk moesten plaatsmaken voor ‘hogere’. Van dit moderne tijdsbesef kunnen we niet gemakkelijk afstand nemen. De Verlichting schiep immers een nieuwe historische canon, die tot op de dag van vandaag doorwerkt in begrippen als ‘modernisering’ en ‘secularisering’.

Over al deze elementen heeft Stuurman eerder gepubliceerd. Tijdens zijn lezing maakt hij een afweging: wat was in de achttiende eeuw voor het denken over culturele verschillen nu van doorslaggevende betekenis? Hoe verhielden de moderne gelijkheid en de moderne ongelijkheid zich tot elkaar? Na afloop van de lezing zullen de uitkomsten van die verkenning gepubliceerd worden in de Reeks Burgerhartlezingen, een speciale uitgave van de Werkgroep 18e Eeuw in samenwerking met HolaPress.

Wat? Burgerhartlezing 2010 door Prof. dr. Siep Stuurman (Erasmus Universiteit Rotterdam)
Wanneer? Donderdag 29 september 2010, Aanvang: 20.00 uur
Waar? Felix Meritis, Keizersgracht 324, Amsterdam
Kosten/reserveren? Entree: € 6,50 (studenten en 65+: € 5,00). Reservering via: www.felixmeritis.nl
Georganiseerd door: Werkgroep 18e Eeuw i.s.m. Felix Meritis. De Burgerhartlezing 2010 wordt mede mogelijk gemaakt door SNS REAAL Fonds en de Kattendijke/Drucker Stichting