In dit boek worden 28 Vlaamse muziektheaterwerken uit de negentiende eeuw besproken. Ze hebben met elkaar gemeen dat ze muziek laten klinken en dat ze historische figuren uit de Vlaamse geschiedenis (politieke iconen of schilders) als hoofdrolspelers opvoeren. Deze muziektheaterwerken werden onderworpen aan een tekstuele analyse, zowel op inhoudelijk, stilistisch als structureel niveau. Daarbij werd in het bijzonder aandacht geschonken aan de representatie van de historische figuren in de werken. De teksten van de muziektheaterwerken werden zoveel mogelijk in verband gebracht met hun historische context, in dit geval de Vlaamse, nationaal-didactische poëtica van de negentiende eeuw. Behalve de muziektheaterwerken (zangspelen) werden ook 12 ‘zuivere’ muziekstukken (cantaten, liederen, ouverturen), waarin eveneens historische figuren centraal staan, bij het onderzoek betrokken.

Deze analyse van concrete en exemplarische teksten wil een nieuw perspectief bieden binnen het (vaak historisch georiënteerde) nationalismeonderzoek. Bovendien wil het boek een te weinig bestudeerd genre onder de aandacht brengen: het genre van de muziektheaterwerken bevindt zich op het snijvlak van theater, tekst en muziek en is onder meer omwille van die interdisciplinariteit erg interessant. Dit boek hoopt zo een originele en waardevolle bijdrage te leveren aan het onderzoek naar de negentiende-eeuwse literatuur en cultuur, met respect voor de eigen merites van die cultuur. In de bijlage werd het muziektheaterwerk De Belgische natie (1856) van Jacob Kats en Peter Benoit opgenomen in een diplomatische editie.

Over de auteur

Adelheid Ceulemans (°1986) studeerde in juli 2008 af als Master in de Taal- en Letterkunde: Nederlands aan de Universiteit Antwerpen. Ze specialiseerde zich in de Nederlandse literatuur van de negentiende eeuw, onder meer aan de Universiteit van Amsterdam, en verrichtte onderzoek naar de nationaal-politieke teksten van Guido Gezelle en Albrecht Rodenbach. Dit onderzoek leidde tot de publicatie van Spoker in Reinaert de Vos, Tekstuele analyse en contextuele studie van de nationaal-politieke teksten van Guido Gezelle in het weekblad Reinaert de Vos (1860-1865) (een speciaal nummer van Gezelliana, Kroniek van de Gezellestudie, 2008) en een uitvoerig artikel over de Pennoen-teksten van Rodenbach in Verslagen en Mededelingen van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (2009). Ze was als wetenschappelijk onderzoeksmedewerker verbonden aan het Studiecentrum voor Vlaamse Muziek en aan het Koninklijk Conservatorium Antwerpen (Artesis Hogeschool Antwerpen). In deze periode werkte ze mee aan de nieuwsbrief van het Studiecentrum voor Vlaamse Muziek en publiceerde ze ook in Forum, Tweemaandelijks tijdschrift over onderwijs en podiumkunsten. Momenteel bereidt ze als aspirant van het FWO-Vlaanderen een doctoraal proefschrift voor binnen het Instituut voor de Studie van de Letterkunde in de Nederlanden (ISLN) aan de Universiteit Antwerpen. Haar onderzoek handelt over de Antwerpse, negentiende-eeuwse dichter Theodoor Van Ryswyck.

Boekgegevens

• Adelheid Ceulemans. Verklankt verleden. Vlaamse muziektheaterwerken uit de negentiende eeuw (1830-1914): tekst en representatie. Verschenen in de reeks ‘Coulissen’, no. 1. Antwerpen: University Press Antwerp, 2010.
• ISBN 978 90 5487 745 5; NUR 660 / 675 / 676; Wettelijk depot D/2010/11.161/069
• Het boek, verschenen in de reeks ‘Coulissen’ bij University Press Antwerp, telt 230 pagina’s, en bevat talrijke kleurenpagina’s en afbeeldingen.
• Bestellen: o.a. via e-mail naar Adelheid.Ceulemans@ua.ac.be of via website van ASP.