Zouden er mensen zijn die altijd lezen zonder te luisteren? Ik hoor geloof ik altijd een stem in mijn hoofd die voorleest wat er gezegd wordt, zij het razendsnel. Die stem lijkt ook op mijn eigen stem, of om preciezer te zijn: op mijn stem zoals die voor mijzelf klinkt, niet zoals ik hem op opnamen hoor.

Ik dacht eraan vanwege Twitter, of om precies te zijn vanwege de zogenaamde hashtag, de woorden of zinsdelen die met een ‘#’-teken beginnen. Even wat willekeurige voorbeelden van gisteren:

• – Alvast een voorproefje op het menu van deze week: arrabiata pasta met garnalen in wittewijnsaus #smullen #lekkermakkelijk
• – vanmiddag de stad in met me lieve zusje en dan naar de bios #gezellig
• – Lekker gedoucht, even met mn liefste schatje gewhatsappt, maar nu echt slapen want ben ook echt HENDIG moe #sleepwell #ikhouvanjou♥
• – Ben ik Dan zo erg dat ik elke keer een schop onder mijn kont krijg?? #ikweethetooknietmeer

Ik weet niet wat er in uw hoofd gebeurt wanneer u deze tweets leest, maar mijn innerlijke stem klinkt ineens heel anders wanneer dat #-teken voor die woorden staat. Hoe ik het nog het best kan omschrijven: de intonatie wordt ineens volkomen monotoon, er zit geen enkele zinsmelodie meer in dat #ikhouvanjou, alle woorden worden op precies dezelfde wijze uitgesproken en dat dan ook nog eens razendsnel.

Het verwarrende is dat het ’t meest lijkt op ‘in jezelf mompelen’ zoals je doet als je in een nare situatie komt en daar tegen jezelf commentaar op geeft. Dat klopt natuurlijk ook het best met enigszins chagrijnig of wanhopig commentaar, zoals in het laatste voorbeeld. Maar dat is waar raar omdat natuurlijk al die tweets in je hoofd in zekere zin een soort ‘in jezelf praten’ zijn.

Wat ik dus volgens mij heb ontdekt is dat mijn innerlijke stem ook toneel speelt. Dat gebeurt niet bewust: ik kan dat mompelen niet echt uitzetten, ik hoor #ikhouvanjou altijd monotoon ook als ik probeer het anders te doen, een beetje zoals ik ‘Wat gaan we vanmiddag doen?’ vanwege dat vraagteken ook niet kan lezen zonder aan het eind de melodie omhoog te horen gaan.

Ik heb vanochtend een beetje gegrasduind in de wetenschappelijke literatuur over deze innerlijke stem (en het bijbehorende innerlijke oor). Er is niet veel over, maar het is fascinerende materie. Een bewijs dat iedereen zo’n innerlijke stem heeft schijnt bijvoorbeeld te zijn dat mensen tongbrekers iets langzamer lezen dan makkelijker zinnen, ook als ze volkomen in stilte lezen. (Hier staat een kort overzicht van wat wetenschappelijke resultaten.)

Maar over dat toneelspelen van de innerlijke stem, daarover heb ik niets kunnen vinden. Het is natuurlijk een grappig toeval dat ‘#’ ook in muzieknotatie iets met de toonhoogte doet: ik stel voor om de naam van dat ding in het Nederlands te veranderen van ‘hashtag’ of ‘hekje’ naar ‘kruis’.