Wat is het nut van een neerlandicus? Dat is een vraag met veel kanten, waaronder een economische — moeten we in tijden van bezuinigingen dat soort flauwekul nog van onze belastingcenten betalen —, maar vooral ook een persoonlijke. Er heeft nog nooit iemand een proefschrift bij me geschreven die niet op een dag vertwijfeld mijn kamer binnenstapte: wat voor zin had nu al dit geworstel? Moest je daar je leven wel aan wijden?

Ik denk dat er een paar roepingen zijn die nuttiger zijn dan dat van taal- of letterkundige. Je kunt bijvoorbeeld eenzame bejaarden gaan wassen of in een voormalig oorlogsland mijnen helpen ruimen zodat kinderen er niet op stappen. Maar dat veel andere zogenaamd nuttige beroepen écht nuttiger zijn, dat betwijfel ik.

Taal en literatuur behoren tot de weinige schatten die een mens zich in zijn leven echt eigen kan maken: ieder gedicht dat je uit je hoofd geleerd hebt, blijft ook tijdens de ernstigste crisis bij je. Wie zichzelf gevoelig heeft gemaakt voor taal, heeft er genoeg aan als er wat mensen om hem heen zijn om zich te verbazen en te verheugen.

Vooral als je de taal en literatuur bestudeert van de samenleving waar je woont, kun je ook makkelijk iets terugdoen. Het is dan wel belangrijk om open te staan voor die taalgemeenschap en alle vragen die op je af komen serieus te nemen:

• Mijn lieve vader is overleden, wij hebben er geen woorden voor, kent u geen mooi gedicht?
• Mijn opa zei altijd moordenaar tegen de tram, waar komt dat vandaan?
• Ons dochtertje leert slecht lezen, heeft ze soms dyslexie?
• Ik vind dat ze op de tv steeds sneller praten, ik kan het soms niet meer volgen, hoe zit dat?
• Ik houd heel erg van Arnon Grunberg, maar die man schrijft zo weinig, wat kan ik verder nog lezen?

De meeste van die vragen klinken misschien onbenullig. Maar toch. Lid zijn van een taalgemeenschap is een belangrijk aspect van een mensenleven; wie de taal niet spreekt van de mensen om hem heen, of zelfs wie moeite heeft met lezen en schrijven, merkt dat iedere dag. Neerlandici dragen bij aan de kwaliteit van de taalgemeenschap. Noem dat maar nutteloos.