[a] Net als de [u] komt de klinker [a] in heel veel talen voor, bijvoorbeeld in de woorden mama en papa (of dada). Samen met de [i] vormen de [u] en de [a] de punten van de zogenoemde klinkerdriehoek:
| bron: Wikimedia |
Zo’n klinkerdriehoek kun je op verschillende manieren lezen. Eén ervan is als een beschrijving van de akoestische kenmerken van iedere klinker – waarover meer in een latere aflevering van de Klankencyclopedie – maar een andere is als een beschrijving van de plaats in de mond waar de tong zich bevindt bij het uitspreken: de voorkant is omhoog bij de [i], de achterkant is omhoog bij de [u], en de tong ligt plat onder in de mond bij de [a]. Dat laatste verklaart waarom dokters vragen hun patiënten in ieder geval volgens de traditie om aa te zeggen; over de klanksymboliek van het verschil tussen [a] en [i] heb ik het onlangs al elders op Neder-L gehad.)
Het verschil tussen de ee voor een r en voor een andere medeklinker is echt wel wat groter dan alleen het verschil in lengte. Ook als je ze bewust extra lang (zeg, een halve seconde) uitspreekt, is het verschil tussen 'keer' en 'keet' ook zonder eindmedeklinker nog steeds duidelijk te horen. Het verschil tussen 'bier' en 'biet' verdwijnt dan wel.
Zeker, maar die verkleuring geldt in ieder geval voor de [e] (*ee*), [ø] (*eu*) en [o] (*oo*), maar niet voor de [i] (*ie*), [y] (*uu*) en [u] (*oe*).
Keert wordt toch met een [I] (zit) klank uitgesproken, keet met de [e:] (zee)?
Vond mijn dochter ook toen zij als 5-jarige 'troetolbir' schreef. Soortgelijke 'naïeve spellingen' heb ik later wel vaker gezien.
We hebben het hier over uitspraak.. of spreek jij de klinkers van beet en beer hetzelfde uit?
Voor een r is het [e:] zoals in [be:r], anders [e:i], in [be:it].
De [I] komt in het Nederlands eigenlijk niet voor, al wordt dit teken wel vaak voor de korte i gebruikt, zou hier in beter [e] gebezigd kunnen worden. In [en], kind [kent], dik [dek]. Hetzelfde geld voor de foutieve [Y] als weergave voor de korte u in brug enz. D.w.z. in Nederland, in België hoor je hier wel vaak een [I] en [Y], ook in de standaardtaal, als gevolg van een Brabants accent
Een aanwijzing dat het Nederlands de korte i en u niet als [I] en [Y] maar als [e] en [2] uitspreekt, is hoe Nederlanders deze klanken in het Duits, dat wel [I], [Y] en [U] heeft, horen en uitspreken.
"Iech bien fuur drai sjtoenden ien Duusseldorf oen ien Liengen gewezen" hoort en zegt een Nederlander, terwijl de Duitsers hier toch echt [bIn], [fYr], [Un] zeggen
Waarom gebruik je deze simpele driehoek en niet het IPA-trapezium (zoals hier: http://nl.wikipedia.org/wiki/Internationaal_Fonetisch_Alfabet)? Dat geeft meer mogelijkheden en meer duidelijkheid, vind ik.