Ook de Rotterdamse bibliotheek wordt vernield door een manager

Door Marc van Oostendorp

Nu is ook de bibliotheek van Rotterdam in handen gevallen van een manager. Gisteren stelde hij zichzelf voor in een interview met NRC Handelsblad: Gert Staal, afkomstig uit het bedrijfsleven, en aldaar ‘gespecialiseerd in innovatiemanagement’. Het lijkt me het einde van die ooit zo mooie bibliotheek.

Van boeken houdt hij in ieder geval niet, meneer Staal. ‘Dode bomen’, noemt hij het, heel grappig en hij maakt er geen geheim van dat hij al die boeken wil omhakken. Hij wil in het centrale pand in de Hoogstraat een ‘reisbureau’ vestigen, en ‘horeca’ en andere ‘nieuwe activiteiten met culturele partners’. En o wat is hij ‘innovatief’. En o wat staat hij te popelen om zijn moderne managershanden uit zijn moderne managersmouwen te slaan om alle boeken die nu de ruimte bevatten voor al die prachtige activiteiten eigenhandig weg te gooien.

Ja, hij zégt: “De boeken zullen hier tot in de lengte der dagen blijven, (…) al is het alleen omdat lang niet alles gedigitaliseerd kan worden.” Maar tegelijkertijd zegt hij dat de boeken die maar een of twee keer per jaar worden uitgeleend, natuurlijk niet kunnen blijven, terwijl dat nu net bij uitstek de boeken zijn die niet gedigitaliseerd kunnen worden. Staal noemt zulke boeken ‘winkeldochters’, en als commerciële jongen heeft hij daar een broertje dood aan, daar maakt hij geen geheim van.

Het is weer het oude liedje: een prachtige bibliotheek komt in handen van iemand zonder enige belangstelling voor lezen en des te meer voor innovatiemanagement. Van iemand die het genoegen niet kent van rond te dolen tussen tienduizenden dode bomen, omdat hij alles wat hij nodig heeft, bestelt bij managementboek.nl. Van iemand die denkt dat alle verzet tegen zijn vernielzucht voortkomt uit behoudzucht: “Bibliothecarissen zijn een introverte mensensoort, buiten de deur kijken komt ze niet van nature.” Alsof zulks een schande is.

Wat er nu precies zo ‘innovatief’ is aan het verpatsen van cultuurgoed, aan ‘reisbureaus’ en ‘horeca’, niemand weet het. Echt innovatief zou zijn: een tempel maken voor het boek. Die hele bibliotheek van onder tot boven volstouwen met oude en nieuwe boeken, inclusief winkeldochters, die je onbeperkt en gratis mag komen lenen. En niet te vergeten: alle tijdschriften, allemaal. Daarnaast prachtige stoelen en banken, waar je kunt zitten en dromen en leren. Dat kan natuurlijk ook bestet je iPad — als de sfeer er maar gericht is op lezen en niet op reisbureaus.

Een plek waarde je juist nu eens kunt terugtrekken uit die overal maar weer opduikende commercie en innovatie. Een plaats waar je kunt nadenken en je je weer even bewust kunt zijn van het feit dat er al eeuwenlang wordt nagedacht — niet door de vernielzuchtige gelijken van Gert Staal, maar door mensen die hebben geprobeerd een cultuur op te bouwen: introverte mensen, misschien, die niet van nature buiten de deur kijken en voor wie er, zou je hopen, toch ook nog wel ergens een plekje zou zijn.